Mười năm sau Amoris Laetitia, loan báo Tin Mừng cùng với các gia đình ngày nay: Diễn văn Khai mạc của Đức Lêô XIV

Một cuộc họp về Amoris Laetitia đã khai mạc tại Vatican vào chiều thứ Tư 7/10, nhân kỷ niệm mười năm ban hành Tông huấn này của Đức Giáo hoàng Phanxicô. Trong bài phát biểu khai mạc, Đức Lêô XIV đã kêu gọi các vị Thượng phụ và Giám mục từ khắp nơi trên thế giới hãy can đảm chia sẻ và đối diện với những vấn đề, những mong manh và những khó khăn mà các gia đình đang phải đối mặt ngày nay.

Dưới đây là diễn văn khai mạc của Đức Lêô XIV, ngày 7/10/2026:

Anh em Giám mục thân mến,
Các gia đình thân mến,
Anh chị em thân mến,

Tôi mong muốn triệu tập cuộc gặp gỡ này mười năm ngày ban hành Tông huấn Amoris Laetitia, và tôi xin cảm ơn anh chị em đã sắp xếp công việc để chúng ta có thể dành những ngày này bên nhau. Tôi nồng nhiệt cảm ơn các cặp vợ chồng cùng tất cả những ai đã đến để chia sẻ về cuộc sống của mình trong Chúa Kitô và sẽ tham gia vào các cuộc thảo luận của chúng ta, cũng như các chuyên gia và những người điều phối.

Cho phép tôi bắt đầu bằng việc nhắc lại hành trình hiệp hành và truyền giáo lâu dài, đầy hoa trái mà Giáo hội đã thực hiện liên quan đến hôn nhân và gia đình, một hành trình mà chúng ta được mời gọi tiếp tục bước đi.

Gia đình luôn giữ một vị trí quan trọng trong sự quan tâm mục vụ của Người Kế vị Thánh Phêrô và các Giám mục, những người trợ giúp ngài thông qua việc tham gia Thượng Hội đồng Giám mục. Thượng Hội đồng năm 1980 đã tiếp nối một mong ước từng được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô I bày tỏ trong triều đại giáo hoàng ngắn ngủi của ngài, để rồi cuối cùng dẫn đến Tông huấn Familiaris Consortio của thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Ngay từ đầu triều đại giáo hoàng của mình, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã một lần nữa đặt gia đình vào trọng tâm của tiến trình Thượng hội đồng, khi nhận thấy sự cần thiết phải tiếp tục công cuộc phân định của Giáo hội trước những thay đổi sâu sắc đang tác động đến một lĩnh vực gắn liền mật thiết với sứ mạng của Giáo hội trong thế giới ngày nay. Hành trình đó đã dẫn đến Tông huấn Amoris Laetitia, cách đây mười năm.

Về phương diện này, Giáo hội vẫn tiếp tục bước đi trên con đường mà Công đồng Vatican II đã vạch ra. Khi các Nghị phụ Công đồng đặt phẩm giá của hôn nhân và gia đình ngay ở đầu phần hai của Hiến chế Gaudium et Spes, các ngài đã nhận thấy rằng đời sống gia đình là điểm khởi đầu đặc biệt để tiếp cận những vấn đề lớn lao về văn hóa, kinh tế, xã hội và chính trị của thời đại chúng ta, bao gồm cả công việc cổ võ hòa bình giữa các dân tộc. Sự tương tùy giữa các vấn đề này ngày càng trở nên rõ nét hơn trong bối cảnh hiện nay, luôn dưới ánh sáng của Lời Chúa: “‘Thiên Chúa đã dựng nên con người có nam có nữ’. Vì thế, người đàn ông sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình” (Mc 10, 6-7). Gia đình vẫn là chìa khóa cho một cách tiếp cận kết nối giữa bình diện địa phương và toàn cầu, được dẫn dắt bởi khát vọng về tình huynh đệ phổ quát trong Chúa Kitô mà Tin Mừng mời gọi chúng ta cùng xây dựng với mọi người. Lịch sử hơn nửa thế kỷ qua này đặt lên cuộc gặp gỡ của chúng ta một trách nhiệm đặc biệt với tư cách là những Mục tử, trong khi ơn gọi hiệp hành của toàn thể Giáo hội vẫn đang tiếp tục triển nở.

Trong lịch sử này, Amoris Laetitia đã đánh dấu một cột mốc quan trọng, và mười năm kể từ khi văn kiện này được công bố đã trở thành một phần trong đời sống của các Giáo hội địa phương chúng ta. Trong suốt thời gian này, Tông huấn đã được đón nhận trong những bối cảnh văn hóa và mục vụ đa dạng, đồng hành cùng đời sống cụ thể của các gia đình, cũng như khơi dậy nhiều sáng kiến ​​và tiến trình.

Giờ đây, chúng ta cùng dâng lên Chúa Giêsu chặng đường mười năm ấy. Với sự dẫn dắt của Chúa Thánh Thần, việc chăm chú nhìn lại những gì đã diễn ra sẽ giúp chúng ta nhận thức sâu xa hơn về những điều mà Chúa Kitô đã và đang dạy bảo Giáo hội của Người trong suốt những năm tháng này.

Sách Công vụ Tông đồ mang đến cho chúng ta một hình ảnh tuyệt đẹp về điều mà chúng ta sắp thực hiện. Khi kết thúc hành trình truyền giáo, Phaolô và Barnaba đã quy tụ Hội Thánh lại và “thuật lại tất cả những gì Thiên Chúa đã thực hiện cùng với các ông” (Cv 14,27). Sau đó, trên đường đến Giêrusalem, các ông đi qua vùng Phêniki và Samari, kể lại những sự việc đã diễn ra trong sứ vụ truyền giáo, và những lời tường thuật ấy đã mang lại niềm vui lớn lao cho các anh chị em. Khi đến Giêrusalem, các ông được Hội Thánh, các Tông đồ và các kỳ mục đón tiếp, và một lần nữa, các ông lại “thuật lại tất cả những gì Thiên Chúa đã thực hiện cùng với các ông” (15,4).

Có điều gì đó của chuyển động này trong cuộc gặp gỡ của chúng ta. Như tôi đã nói, trong mười năm qua, Giáo hội đã nỗ lực đón nhận Tông huấn Amoris Laetitia và đồng hành cùng các gia đình trong những hoàn cảnh rất khác nhau.

Chúng ta cũng mang đến đây những câu chuyện về những gì Thiên Chúa đã thực hiện giữa chúng ta. Đó là những câu chuyện được ghi lại trên hành trình sứ mạng: những câu chuyện về sự hoán cải, về những hoa trái bất ngờ, và về các mối tương quan mà Thiên Chúa đã vun đắp trong các gia đình khi các cộng đoàn chúng ta tìm cách đồng hành cùng họ, cùng với những khó khăn mà chúng ta đã đối mặt, những vấn đề nảy sinh, và những gì chúng ta đã học được trên chặng đường ấy. Những điều này mang lại cho chúng ta niềm tin tưởng khi cùng nhau bắt tay vào công việc. Chúng ta hãy đặt chúng trước mặ Chúa, chia sẻ chúng cho nhau, tìm cách nhận ra những gì Thiên Chúa đang thực hiện giữa chúng ta và thấy được nơi mà Thánh Thần của Người đang dẫn dắt Hội Thánh ngày nay.

Trong sứ điệp ngày 19 tháng Ba, nhân dịp kỷ niệm mười năm Tông huấn Amoris Laetitia, tôi đã nhắc lại rằng “thực ra, có những nơi chốn và hoàn cảnh mà Giáo hội chỉ có thể ‘trở nên muối cho đời’ thông qua các tín hữu giáo dân và, đặc biệt, thông qua các gia đình.” Quả thực, Amoris Laetitia mời gọi chúng ta hãy coi trọng ơn gọi và trách nhiệm này. Chính các gia đình tham gia vào sứ mạng của Giáo hội ngay trong nhịp sống thường ngày, qua tình yêu và lòng chung thủy, sự chăm sóc và tinh thần tha thứ, việc giáo dục con cái, nỗ lực truyền đạt đức tin, sự quan tâm đến người cao tuổi và những người dễ bị tổn thương, cũng như qua nhiều cách thức khác nhau để phục vụ cộng đồng và xã hội. Qua tất cả những điều này, các gia đình làm chứng cho Tin Mừng và góp phần vào đời sống và sứ mạng của Giáo hội.

Với tư cách là các Mục tử, chúng ta lãnh nhận trách nhiệm, dù thuận tiện hay không, trong việc loan báo vẻ đẹp nơi kế hoạch của Thiên Chúa dành cho hôn nhân và gia đình, cũng như lời mời gọi sống yêu thương và dịu dàng của Ngài. Điều này thách thức chúng ta phải đồng hành cùng mọi người khi họ tìm cách sống ơn gọi của mình giữa những hoàn cảnh cụ thể của cuộc sống.

Sứ vụ này cũng đặt chúng ta vào một trường học lắng nghe. Sự khôn ngoan của Dân Chúa đến với chúng ta qua đức tin chung. Đức tin này soi sáng mọi gia đình, kể cả những hoàn cảnh đang trải qua khó khăn, nỗi cô đơn và đôi khi cả những thất bại rõ ràng. Chính Chúa kiên nhẫn dạy dỗ chúng ta khi chúng ta dành thời gian để lắng nghe, và chắc chắn rằng chúng ta có rất nhiều điều để học hỏi từ các gia đình.

Cuộc sống của các gia đình cũng đặt ra cho chúng ta những câu hỏi xứng đáng được đối mặt với lòng can đảm. Trong nhiều hoàn cảnh, ngày càng có sự xa rời giữa cách sống liên quan đến tình dục, sự thân mật và quan điểm Kitô giáo về hôn nhân. Người trẻ vẫn luôn khao khát tình yêu, lòng chung thủy và cảm giác thuộc về một nơi chốn hay một ai đó, tuy nhiên, nhiều người lại gặp khó khăn trong việc hình dung cách thức hiện thực hóa quan điểm tình yêu ấy trong đời mình, hoặc khó tin rằng sự cam kết trọn đời chính là điều kiện để đạt được những gì họ mong ước. Tình trạng bấp bênh về kinh tế, vấn đề di cư, bạo lực, nỗi cô đơn cùng những dạng mong manh về mặt cảm xúc khác cũng chi phối các quyết định của con người và định hình những khả năng mà họ có thể hình dung về tương lai của mình.

Những thực tế này khơi lên nhiều câu hỏi mà chúng ta cần can đảm đối diện. Đâu là điều con người thực sự tìm kiếm đằng sau những thay đổi văn hóa này? Những niềm vui và hy vọng, nỗi đau buồn và âu lo của họ đang nói lên điều gì với chúng ta? Ngôn ngữ và thực hành mục vụ của chúng ta đã thành công mở ra lối đi ở đâu, và ở chỗ nào chúng chưa chạm được đến trái tim con người hay chưa hỗ trợ được nỗ lực làm điều thiện của họ? Những trải nghiệm thực tế của các gia đình đang dạy chúng ta điều gì – một kinh nghiệm mà chúng ta vẫn chưa thực sự học hỏi được trọn vẹn? Chúng ta có thể mang lại điều gì để đào tạo một đời sống gia đình lành mạnh và thánh thiện? Đặc biệt, chúng ta có thể học hỏi được gì từ các bậc cha mẹ khi họ nỗ lực đồng hành cùng con cái và giới trẻ trong những hoàn cảnh như vậy?

Sự mong manh đáng nhân được sự quan tâm đặc biệt, bởi nó có thể định hình sâu xa cách con người nhìn nhận bản thân, tương lai của mình, và thậm chí cả mối tương quan của họ với Thiên Chúa và với Giáo hội. Kinh nghiệm về sự mong manh đặt ra câu hỏi liệu chúng ta có thể tiếp tục gắn bó với nhau khi cuộc sống không còn diễn ra như những gì hằng mong đợi, và liệu chúng ta có thể nhận ra tác động của ân sủng ngay cả trong những hoàn cảnh đầy rẫy giới hạn, thương tích và những thất bại rõ ràng hay không.

Cũng về phương diện này, kinh nghiệm của các gia đình có điều gì đó để dạy cho tất cả mọi người, bởi vì sự mong manh thuộc về thân phận con người chung của chúng ta, và do đó cũng thuộc về đời sống của Giáo hội. Tất cả chúng ta đều nhận thức được khoảng cách giữa điều thiện hảo mà chúng ta mong muốn và những gì chúng ta có thể sống. Chúng ta cần ân sủng, sự tha thứ và những khởi đầu mới để thực thi thánh ý Thiên Chúa; đồng thời, chúng ta cũng học biết được rằng lòng chung thủy tự nó là một ân sủng cần được lãnh nhận và là một hành trình cần được đổi mới dần dần, thường là qua những thử thách. Việc nhận thức được thách đố chung này cần định hình cách chúng ta đồng hành cùng nhau trong Giáo hội. Vậy, loại Giáo hội nào người ta sẽ gặp được chính khi họ đang mong manh nhất? Liệu các cộng đoàn của chúng ta có giúp họ khám phá ra rằng họ vẫn có một chỗ đứng, một trách nhiệm và những ân huệ để trao ban hay không? Liệu chân lý mà chúng ta loan báo có thể được gặp thấy qua sự kiên nhẫn, sự gần gũi và lòng thương xót trong sự hiện diện mục vụ của chúng ta? Làm thế nào chúng ta có thể loan báo cho họ sự trọn vẹn của giáo huấn của Tin Mừng về gia đình?

Trong những ngày này, tôi mời gọi anh chị em hãy cân nhắc kỹ lưỡng những câu hỏi như vậy. Chúa Thánh Thần thường lên tiếng qua chính những hoàn cảnh đang thách thức chúng ta, và soi sáng để chúng ta nhận ra cách thức lòng thương xót của Thiên Chúa và ân sủng cứu độ của Chúa Kitô có thể chạm đến các gia đình ngày nay, đặc biệt là trong sự yếu đuối và sự kiên cường của họ, trong những hy vọng và thất vọng của họ, cũng như trong khát vọng hiệp thông và hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống của họ. Do đó, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là lý giải những thực tại này, nhưng còn để chúng chất vấn chúng ta và thôi thúc trách nhiệm mục vụ của chúng ta, để Giáo hội có thể tìm ra những phương thế mới mẻ trong việc loan báo Tin Mừng, trao ban ân sủng qua các Bí tích, đồng hành cùng các gia đình, và làm hiện rõ sự dịu dàng qua đó Chúa Kitô vẫn tiếp tục bước đi giữa dân Người.

Ước mong cuộc đối thoại với nhau của chúng ta được thấm nhuần sự tự do của Tin Mừng như chúng ta thấy trong sách Công vụ Tông đồ. Chúng ta có thể chia sẻ những gì đã mang lại niềm vui cho các Giáo hội của mình, những gì đã thách đố chúng ta cũng như những câu hỏi đã trở nên rõ nét hơn qua kinh nghiệm. Hơn nữa, sự đa dạng về các hoàn cảnh của mỗi người có thể trở thành món quà giúp cho phân định của toàn thể Giáo hội.

Khung Chủ đề được chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ này nhằm giúp chúng ta luôn giữ tầm nhìn bao quát của Tông huấn Amoris Laetitia, đồng thời đưa Tông huấn này vào cuộc đối thoại với những gì các Giáo hội của chúng ta đã trải nghiệm trong mười năm qua. Chúng ta hãy cùng tìm kiếm nguồn cảm hứng từ sự phong phú nơi lời của Chúa Kitô và truyền thống của Giáo hội. Chương trình đã được công bố rộng rãi để Dân Chúa có thể đồng hành cùng công việc của chúng ta qua lời cầu nguyện cũng như những suy ngẫm mang tinh thần hiệp hành.

Về phần mình, việc lắng nghe nhau, việc cho phép những gì chúng ta nghe được vang vọng trong chúng ta, và việc tiếp tục chú tâm đến sự thôi thúc của Chúa Thánh Thần có thể khơi dậy sự sáng tạo mục vụ mà chúng ta cần khi đối diện với những vấn đề mới.

Đó là lý do tại sao buổi tĩnh tâm chung vào tối nay, cũng như lời cầu nguyện mở đầu mỗi ngày, lại ở trung tâm trong công việc của chúng ta. Tôi cầu xin Chúa giúp chúng ta cùng nhau thu lượm những hoa trái mà Tông huấn Amoris Laetitia đã mang lại cho các Giáo hội địa phương, để những hoa trái ấy có thể nuôi dưỡng toàn thể Giáo hội.

Tôi hy vọng rằng, qua biết bao câu chuyện mà anh chị em mang đến từ các Giáo hội và từ những bối cảnh văn hóa khác nhau, một câu chuyện chung về chặng đường mười năm qua sẽ dần hình thành, một câu chuyện thấm đượm niềm vui và hy vọng, và sẽ có thể giúp chúng ta can đảm đối diện với những thử thách và khó khăn còn tồn tại. Điều này sẽ nuôi dưỡng sự phân định mục vụ của các Hội đồng Giám mục cũng như các cơ cấu phẩm trật của các Giáo hội Đông phương. Đồng thời, nó cũng sẽ giúp các Giáo hội địa phương nhận ra những con đường mới và đưa tất cả những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội dấn thân sâu xa hơn vào hành trình hiệp hành của Giáo hội. Tôi cũng xin tất cả chúng ta gìn giữ sự kín cẩn và tính bảo mật mà thời gian lắng nghe và phân định này đòi hỏi.

Xin Chúa ban cho chúng ta sự tự do để lắng nghe nhau, sự khôn ngoan để nhận ra công trình của Người nơi dân Người, và lòng can đảm bước theo nơi Người dẫn tới, để, mỗi ngày, Phúc Âm ngày càng trở nên tin mừng trọn vẹn hơn cho các gia đình trên toàn thế giới. Cảm ơn anh chị em.

Tý Linh chuyển ngữ (nguồn: vatican.va)

https://xuanbichvietnam.net/bai-viet/9029/muoi-nam-sau-amoris-laetitia-loan-bao-tin-mung-cung-voi-cac-gia-dinh-ngay-nay-dien-van-khai-mac-cua-duc-leo-xiv