Nhớ cây viết ngòi lá tre ngày xưa tôi đi học

Học trò nhỏ cách đây hơn 50 năm về trước, lúc ấy đi học thiếu thốn đủ điều không như ngày nay. Từ lớp Năm đến lớp Nhì thì phải dùng cây viết chấm mực được làm thủ công, ngòi sắt để chấm mực từng nét viết, dễ gây rách trang giấy tập. Ngòi viết có nhiều cái tên khác nhau nghe rất vui tai như: lá Tre, lá Bầu, lá Mít,… Đặc biệt có anh cao và lớn con nhất là cây viết Rong dùng chỉ để dùng ghi ngày tháng, tựa bài cho thật trang trọng, nổi bật đẹp mắt..! Tôi cùng các bạn nhỏ tụm năm tụm ba, tung tăng đi bộ, tay xách những chiếc bình mực treo lủng lẳng bằng những cọng dây thun nối lại, miệng cười nói đến trường thật là vui.Thường một tay cắp cặp, tay kia cầm theo bình mực, hễ khi chạy gấp tay vì trễ giờ, bình mực vung vẩy lên là mực trào ra, văng bắn lên quần áo, tay chân, dính vào áo trắng nhìn như “con tắc kè bông” rất lạ mắt..! Trong cặp tôi lúc nào cũng có ít nhất là một cán viết và hai ngòi khác, đề phòng khi viết rơi xuống nền lớp học bị “tè” ngòi cũng là chuyện rất thường của học trò.

Ở lớp, học trò ngồi viết, cuốn tập để trước mặt cho thẳng cánh tay phải, thuận tay cầm viết. Bình mực để trong cái lổ tròn trước mặt...Viết chấm mực, ngòi làm bằng sắt hay đồng thường được gọi là viết tay, vì cứ mỗi cái chấm vào bình, nhấc ra viết được hai, ba chữ thì lại chấm tiếp, rồi lại viết…Bởi vậy khi viết ra, chữ có nét thanh nét đậm hiện rất rõ. Có những chữ đến nét cuối cùng thì mực cạn, nét mờ. Học trò phải chấm để tô lại, nên nét cuối thành ra đậm, nhìn xấu lắm…! Nhiều đứa vội vàng, lóng ngóng còn làm đổ cả bình mực ra mặt bàn, lan vào cuốn vở….Do đặc điểm của ngòi viết, nên đã tạo cho học trò tính cẩn thận. Phải viết chậm, nắn nót, tờ giấy chặm (giấy thấm) màu hồng luôn ở trước bàn để chặm mực. Cố gắng giữ cho đừng dính mực, lấm lem sách vở, lấm lem tay chân, quần áo… là đức tính của những học trò ngoan…! Mực là cục mực khô nho nhỏ được cho vào cái hộp hay đã pha trước, bán sẵn trong cái bình nhỏ mua ở các tiệm chạp phô. Có đứa thì “sáng tạo” bằng những trái mồng tơi dập nát, đổ thêm một chút nước nóng…, thế mà lại viết được ngon lành, khỏi ra tiệm mua…, nhưng nét chữ rất lợt và lâu khô…

Cây viết chấm có chất liệu cán bằng gỗ, được làm ra đủ các kích cỡ lớn nhỏ cho phù hợp với lứa tuổi học sinh. Trên cán viết, có sơn màu xanh đỏ, vẽ hình rất vui mắt. Ngòi được làm hao hao giống lá tre nên được gọi là ngòi viết lá tre, hình thù nhỏ như móng tay út trẻ em, mỏng mảnh, cong cong, giữa có đường rãnh để dẫn mực. Ngày nay, chắc lẽ ít  học sinh, thậm chí không có học sinh còn nhớ cán viết là gì...? Cán viết chính là thân viết, là phần để cắm ngòi vào, cũng là phần mà những ngón tay cầm viết chạm vào nhiều nhất. Vì cầm nhiều nên nhiều chiếc cán viết mòn láng...

Ngày ấy, đứa học trò nào cũng bị chai sần ở phía trong ngón tay giữa…, bởi cạnh ngòi viết đã hằn sâu suốt cả một buổi học, cả quãng thời gian học Tiểu học. Nhưng chắc có lẽ cũng chính những gian nan ấy đã rèn nên những thế hệ con người thành nhân thành tài sau này...!

Những thầy cô giáo xưa không những rèn nét chữ cho chúng tôi mà còn dạy cả nết người. Chữ phải đẹp tròn, viết đúng khoảng cách, phải nằm trong ô li tập mới đẹp… Giống như con người phải gọn gàng, sạch sẽ, tươm tất...! Do bài học ngày càng sâu rộng, nhiều kiến thức hơn, thầy cô giảng bài nhanh hơn, nên từ lớp Nhất trở lên là được dùng viết nguyên tử hay “sang” hơn là viết máy để viết cho kịp. Cây viết máy có ruột mềm bơm mực nên không cần phải chấm. Đây là dòng viết tiện lợi mà đến nay nhiều hãng vẫn còn sản xuất. Mực cho viết máy cũng không tự pha, mà là những loại pha sẵn để chống đóng cặn, dễ gây nghẹt ngòi...Ngày ấy, học trò nào có cây Pilot thân xanh, nắp vàng hay cây Paker thân đen nắp trắng là “oai” vô cùng...! Với các loại viết lá tre ngày xưa, bài vở của học trò luôn được Thầy Cô chấm điểm rất cao. Khi được hỏi vì sao, chắc hẳn người lớn sẽ trả lời tất cả đều nhờ vào bút lá tre…!

Thời ấy, cứ ngỡ đó chỉ là lời động viên giúp học trò cố gắng hơn, nhưng đó là quá trình rèn luyện cho từng đứa học trò nhiều đức tính: cẩn thận, khéo tay, nhẫn nại, chăm chỉ, cố gắng…! Ngày vui lớn nhất và đầu tiên với tôi trong cuộc đời học trò là nhận từ tình thương của Nội và Ba Má cây viết máy hiệu “Pilot” khi thi đậu vào lớp đệ Thất...! Khi có điều kiện thử qua nhiều các loại bút khác nhau, lúc này nhiều người mới ngỡ ngàng nhận ra rằng bút lá tre ngày xưa viết chữ quá đẹp, đẹp đến mức có thể khen rằng không có cây viết nào thay thế được. Mỗi cây viết lá tre, lá mít, viết Rong... ngày xưa, phần mũi đều luôn có độ nhám vừa phải để tạo ra lực bám, không trơn trượt giống như các loại viết nguyên tử ngày nay. Còn xét về độ sắc của những nét móc, nét vòng, nét hất, nét đá… thì rõ ràng các viết máy ngày nay, không đủ “tài nghệ” để so sánh với cây viết lá tre ngày xưa. Nhớ lắm cây viết lá Tre ngày xưa lắm…!

FB Truc Dinh

Nguồn: NHỚ CÂY VIẾT NGÒI LÁ TRE NGÀY XƯA TÔI ĐI HỌC