3 chìa khóa của Đức Giáo hoàng Leo về việc sử dụng truyền thông an toàn và hợp lý

Đức Giáo hoàng Leo XIV giải thích cách sử dụng truyền thông và trí tuệ nhân tạo (AI) một cách có suy nghĩ thấu đáo, để chúng mang lại những điều tốt đẹp cho cuộc sống của chúng ta thay vì những điều tiêu cực.

Ảnh: NFCYM

Khi công nghệ phát triển nhanh hơn mức mà hầu hết chúng ta có thể theo kịp, đôi khi chúng ta có thể cảm thấy quá thất vọng đến mức muốn rời bỏ internet hoàn toàn.

Các nền tảng mạng xã hội liên tục thay đổi, các video và hình ảnh giả do máy tính tạo ra, các thuật toán cung cấp cho chúng ta thông tin thiên lệch — tất cả dường như quá tải.

May mắn thay, vẫn có một cách tốt hơn. Có một cách sử dụng truyền thông một cách có suy nghĩ và có ý thức, để nó mang lại những điều tốt đẹp cho cuộc sống của chúng ta thay vì điều xấu.

Đức Giáo hoàng Leo XIV đã giải thích cách làm điều đó trong Sứ điệp gần đây của ngài nhân Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội.

Sứ điệp có tên “Preserving Human Faces and Voices” (Giữ gìn gương mặt và tiếng nói con người) rất sâu sắc và hữu ích đến mức chúng tôi khuyên bạn nên tự đọc toàn bộ.

Nhưng chúng tôi hiểu bạn bận rộn. Vì vậy, dưới đây là những điểm chính cần biết.

1. “Đừng từ bỏ khả năng suy nghĩ của mình”

Đức Giáo hoàng Leo mô tả rằng “gương mặt và tiếng nói là điều thiêng liêng”, vì Thiên Chúa “đã in dấu trên gương mặt chúng ta một phản chiếu của tình yêu thần linh.”

Chúng ta không thể để các công nghệ AI ngày nay xâm lấn vào tầng sâu nhất của truyền thông, đó là các mối quan hệ giữa con người.

Cần phải thực hành sự phân định cẩn trọng và không để “các thuật toán làm giảm khả năng lắng nghe và suy nghĩ phản biện của chúng ta.”

AI có vẻ như là một “người bạn,” ngài viết, nhưng hãy cẩn thận đừng phụ thuộc hoặc tin tưởng nó quá mức: Đừng chôn vùi những tài năng Thiên Chúa ban cho chúng ta bằng cách trao chúng cho AI.

Điều quan trọng là phải cẩn trọng và suy nghĩ thấu đáo.
Đừng để công nghệ hiện đại đánh cắp khả năng suy nghĩ và lý luận của chính bạn.

2. Nhiệm vụ của chúng ta “không phải là ngăn chặn đổi mới kỹ thuật số, mà là định hướng cho nó”

Đức Giáo hoàng Leo cũng kêu gọi trách nhiệm lớn hơn trong việc sử dụng công nghệ.

Những người thiết kế các nền tảng trực tuyến phải xem xét lợi ích chung trong những gì họ tạo ra.

Các chính phủ phải đảm bảo sự tôn trọng phẩm giá con người.

Các công ty truyền thông phải cung cấp dịch vụ công dựa trên sự tin cậy, tính chính xác và minh bạch.

Và tất cả chúng ta đều có thể ủng hộ những biện pháp bảo vệ này và góp phần xây dựng “công dân số có hiểu biết và có trách nhiệm.”

3. Lan tỏa giáo dục và hiểu biết

Làm thế nào mỗi người chúng ta có thể xây dựng “một nền văn hóa truyền thông lành mạnh và có trách nhiệm hơn”?

Đức Giáo hoàng Leo khuyến khích phổ biến kiến thức về truyền thông, thông tin và AI cho mọi lứa tuổi.

Ngài viết rằng sự hiểu biết đúng đắn về công nghệ sẽ giúp mọi người xem các hệ thống này như công cụ, và sử dụng chúng theo cách vẫn giữ được tính nhân bản sâu sắc.

Sự hiểu biết này cũng giúp mỗi người bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư của mình, để có trải nghiệm trực tuyến an toàn hơn.

Ngài nói rằng chúng ta đang sống trong một cuộc cách mạng công nghệ, và chúng ta cần chuẩn bị cho mình một cách đúng đắn:

Cũng giống như cuộc cách mạng công nghiệp từng đòi hỏi trình độ biết chữ cơ bản để con người có thể thích nghi với những thay đổi mới, thì cuộc cách mạng kỹ thuật số ngày nay cũng đòi hỏi kiến thức số (cùng với giáo dục nhân văn và văn hóa). Điều này giúp chúng ta hiểu các thuật toán định hình cách chúng ta nhận thức thực tại như thế nào, sự thiên lệch của AI hoạt động ra sao, những cơ chế nào quyết định nội dung nào xuất hiện trên dòng tin của chúng ta, các nguyên tắc và mô hình kinh tế của nền kinh tế AI là gì và chúng có thể thay đổi thế nào.

Để bắt đầu, bạn có thể tham gia một khóa học về kiến thức số, chẳng hạn như các khóa học miễn phí tự học từ Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ.

Cùng nhau, chúng ta có thể biến thế giới trực tuyến trở thành một nơi lành mạnh hơn, đồng thời bảo vệ mình khỏi những yếu tố nguy hiểm.

Đức Giáo hoàng Leo nhắc nhở chúng ta:

Chúng ta cần những gương mặt và tiếng nói để lên tiếng cho con người một lần nữa.
Chúng ta cần trân trọng món quà của truyền thông như một chân lý sâu sắc của nhân loại — điều mà mọi đổi mới công nghệ cũng nên hướng tới.

Lê Văn Hùng 

Nguồn: Theresa Civantos Barber - 21/02/2026
 https://aleteia.org/2026/02/21/pope-leos-3-keys-to-safe-and-sensible-media-use/