Banner giua trang

Thủ Thiêm và di sản kiến trúc tôn giáo

Đăng lúc: Thứ hai - 20/02/2017 09:39 - Người đăng bài viết: ccshue
-

-

Đứng từ bến Bạch Đằng, quận 1, TP.HCM ngày nay nhìn sang bên kia sông Sài Gòn, vẫn còn có thể thấy tiền cảnh ngôi nhà thờ nhỏ xinh, có tháp chuông thấp và dãy nhà ngói cổ kính của Hội dòng Mến Thánh Giá gợi cảm giác yên bình.
Thủ Thiêm và di sản kiến trúc tôn giáo
 

Tu viện dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm đang đứng trước nguy cơ bị đập bỏ
 
Đứng từ bến Bạch Đằng, quận 1, TP.HCM ngày nay nhìn sang bên kia sông Sài Gòn, vẫn còn có thể thấy tiền cảnh ngôi nhà thờ nhỏ xinh, có tháp chuông thấp và dãy nhà ngói cổ kính của Hội dòng Mến Thánh Giá gợi cảm giác yên bình. Nhưng kỳ thực, số phận của quần thể kiến trúc tôn giáo có tuổi đời một thế kỷ rưỡi này bị đe dọa từ khi đồ án xây dựng Thủ Thiêm được nhà chức trách phê duyệt.
 
Sẽ bị san bằng?
 
Những tuyến đường mới đã được ủi thông, những công trình mới được đổ móng trên khu vực bãi bồi Thủ Thiêm, vùng vệ tinh chiến lược của Sài Gòn, nơi mà lòng đất đầm lầy còn ôm trong mình nhiều di chỉ các xưởng đóng tàu thời nhà Nguyễn và phế tích cảng Bến Nghé, kiến trúc cảng thị cổ cư dân xóm Tàu Ô năm xưa.
 
Báo Thanh Niên thuật lại quá trình làm đường và xây móng của khu đô thị mới Thủ Thiêm theo kiểu coi rẻ di sản: "Hàng trăm các loại hình cọc gỗ, mảnh thuyền, trong đó đáng chú ý là hệ thống cọc gỗ có chiều dài 3-4 m, đường kính thân khoảng 40-50 cm được vót đầu nhọn mang dáng dấp của những cọc gỗ chiến trận Bạch Đằng hiện đang trưng bày trong Bảo tàng Lịch sử - TP.HCM. Đây có thể là những cọc gỗ được sử dụng trong các trận thủy chiến thời chúa Nguyễn đánh Chân Lạp và là chiến trận của Tây Sơn đánh nhau với Nguyễn Ánh - Gia Long. Hay những thân cây gỗ đường kính 50 cm, dài 5-6 m, trên một đầu có lỗ mộng đục hình chữ nhật như những cây cột cái của kiến trúc cổ, có dấu tích của những căn nhà cổ dọc bến sông, cùng với đó là nhiều dãy cọc gỗ đóng gia cố hệ thống bến xưa của Bến Nghé có cấu tạo theo hàng dọc chạy dài hàng chục mét cũng đã phát lộ".
 
Và cũng để giải phóng mặt bằng, một cuộc quật mồ trên danh nghĩa "khảo cổ" rất chóng vánh đã diễn ra tại Lăng Thành Hoàng An Khánh, thuộc khuôn viên Đình An Khánh vào tháng 4-2014 do Trung tâm bảo tồn di tích TP.HCM phối hợp với Bảo tàng Lịch sử và Khoa Giải phẫu - Trường đại học Y Dược TP.HCM tiến hành. Di cốt của một vị thành hoàng, mà giới chuyên môn cho rằng có thể đó là một vị tướng quân triều Nguyễn đã có công khai hoang lập ấp, trấn giữ những đồn lũy và xưởng tàu thời đầu thực dân dọc cánh tả sông Bến Nghé đã được quật lên, phân tích và báo cáo kết quả đúng thủ tục và quy trình.
 
Như đã nói, cuộc khảo cổ đình An Khánh thực ra chỉ là một hình thức ngụy trang cho việc quật mồ vị thành hoàng này mang đi hoàn táng nơi khác, nên diễn ra rất chóng vánh, vội vàng. Một vài thông tin khảo cổ được ném ra công luận thiếu trách nhiệm và sự tường tận, thuyết phục; nên không tránh khỏi sự bất kính đối với tiền nhân.
 
Lịch sử, hồ sơ khoa học của vị tiền nhân có công đức với vùng đất tiếp tục rơi vào bóng tối không âm không vọng cho những công trình hãnh tiến mọc lên.
 
Tiếp sau đó là vụ cưỡng chế chùa Liên Trì, dãy trường nam (của các cha cố tổ chức từ thời Pháp) bên cánh trái nhà thờ Thủ Thiêm đã diễn ra một cách vô cảm, bất chấp phản ứng của những tín đồ và các tu sĩ.
 
Đến nhà thờ Thủ Thiêm
 
Trước tết Nguyên Đán, những thánh lễ ở nhà thờ giáo xứ Thủ Thiêm vẫn diễn ra bình thường. Trong các thánh lễ, cha xứ cũng không nhắc đến chuyện số phận của ngôi nhà thờ này. Nhưng có một không khí âm ỉ lan rộng trong lòng giáo dân và các vị tu sĩ ở đây. Trước đó, trên Facebook lan truyền một thông điệp của Tổng lãnh sự quán Canada tại TP.HCM, đặt ra câu hỏi (nhưng cũng là trả lời): "Bạn nghĩ có nên phá hủy một di sản còn lâu đời hơn cả Canada?". Tổng lãnh sự quán Canada tại TP.HCM nêu lập luận và truy vấn: "Theo kế hoạch phát triển khu đô thị mới Thủ Thiêm tại quận 2, chính quyền TP Hồ Chí Minh có dự định phá dỡ Tu viện Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm và nhà thờ Thủ Thiêm để nhường chỗ cho khu đô thị mới. Tu viện được thành lập tại Thủ Thiêm vào năm 1840, nghĩa là đã ở đó được 177 năm (trong khi Canada vừa bước sang tuổi 150 năm nay). Bạn nghĩ thế nào nếu chúng ta hòa nhập những công trình mang tính lịch sử như thế này vào các khu đô thị mới thay vì phá dỡ chúng?"
 

Nhà thờ Thủ Thiêm nhìn về trung tâm TP.HCM
 
Một lần nữa, sau vụ đại sứ quán Phần Lan lên tiếng bảo tồn một số hạng mục nội thất của Thương xá Tax, thì tổ chức ngoại giao nước ngoài đặt tại TP.HCM quyết liệt lên tiếng bảo vệ những di sản Sài Gòn xưa.
 
Nhưng trong một cơn lên đồng đập phá từ não trạng phát triển đầy bệnh hoạn thì những cuộc đấu tranh trên cùng sức ép dư luận, giới chuyên môn không làm thay đổi được gì. Thậm chí, đã có những vụ việc can thiệp di sản mà báo chí chính thống bị chỉ đạo lờ đi, không được nhắc đến.
 
Số phận những dãy nhà Hội dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm cùng ngôi nhà thờ đã là nhân chứng, biểu tượng một thế kỷ rưỡi về đời sống thanh bình ở một vùng dân cư bên sông, giáp với quận trung tâm Sài Gòn chưa biết sẽ về đâu. Nhìn cái cách di dời Lăng Thành Hoàng An Khánh, chùa Liên Trì hay khu trường nam không gớm tay, thì nhiều người cho rằng, chuyện san bằng một công trình kiến trúc tâm linh hơn một thế kỷ thì không khó tránh khỏi.
 
Đô thị vô hồn, nhân bản vô tính
 
Mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển là vấn đề muôn thuở, ở nhiều quốc gia, nhiều thành phố, không riêng gì Việt Nam. Nhưng sự khác nhau nằm ở chỗ trình độ xử lý và tầm nhìn phát triển, trang bị hiểu biết nhân văn của chính quyền, giới quy hoạch và giới đầu tư mỗi nơi mỗi khác. Ở đâu chính quyền, nhà quy hoạch và giới đầu tư hãnh tiến, trọc phú, thiển cận, lạm quyền và tư lợi thì ở đó mâu thuẫn trên trở nên gay gắt một mất một còn (và mất, bao giờ cũng là di sản, bởi di sản, nói cho cùng, không sinh ra nhiều tiền cho bằng các trung tâm thương mại hiện đại). Nhưng ở đâu có sự tiến hóa, văn minh trong phát triển đô thị nhân văn, tôn trọng tiếng nói công luận và giới chuyên gia thì không những hóa giải được sự mâu thuẫn kể trên, mà còn kiến tạo được không gian đô thị bền vững, theo nghĩa, vừa sinh ra sự sung túc vật chất, vừa đảm bảo giàu có về yếu tố tinh thần cho cư dân, cho sắc vóc đô thị tương lai.
 
Nói đâu xa, nhìn qua Phú Mỹ Hưng, một đô thị kiểu mẫu ra đời trước Thủ Thiêm khoảng 20 năm để thấy bài học của những đô thị nhân bản vô tính là gì. Trên đồ án quy hoạch, Phú Mỹ Hưng hiện đại như những khu đô thị thời toàn cầu hóa mà ta có thể gặp ở Singapore, Thượng Hải, Đài Loan… Nhưng, Phú Mỹ Hưng ngay từ đầu không quy hoạch không gian tôn giáo cho cư dân, nên trong gần 20 năm qua, cư dân ở đô thị kiểu mẫu này đã phải đến những vùng lân cận để lễ chùa, đi lễ nhà thờ mỗi chủ nhật. Lâu dần, giáo dân đông, nhưng không có điều kiện lập nên giáo xứ, những người công giáo đã tìm cách thiết lập một nhà nguyện nhỏ nằm trong một trường học mầm non (Mỹ Phước) để lễ lạc cuối tuần. Những người tín đồ Tin Lành Hàn Quốc sang đây sinh sống, làm việc cũng lấy văn phòng công ty làm nhà thờ để tập trung sinh hoạt tôn giáo tạm bợ. Sự mở mang nhiều không gian thương mại xa xỉ nhưng thiếu vắng không gian tâm linh khiến những cư dân tưởng đủ đầy sung túc trở nên nghèo nàn trong sinh hoạt tinh thần. Phú Mỹ Hưng đã tốn rất nhiều chi phí cho việc đầu tư phục dựng không gian sinh hoạt mang tính bản địa như chợ phiên, đường hoa xuân… để người dân gắn bó với hồn nơi chốn.
 

Hội dòng Mến Thánh Gía Thủ Thiêm có tuổi đời hơn một thế kỷ rưỡi
 
Từ đó cho thấy không phải là việc cứ bứng mô hình bất cứ một đô thị nhân bản vô tính rồi đặt vào đâu cũng được, mà cần có tầm nhìn sâu hơn về lịch sử, nhân văn, giá trị văn hóa bản địa.
 
Phú Mỹ Hưng lẽ ra là bài học để Thủ Thiêm rút kinh nghiệm trước khi quá muộn. Nhưng có vẻ như chính quyền, những nhà quy hoạch và giới đầu tư đô thị này đã không chịu thấy (cho dù việc rút kinh nghiệm ở Thủ Thiêm có vẻ như rất dễ dàng- những di tích như đình, nhà thờ có bề dày lịch sử đã sẵn, chỉ cần biết bảo tồn, không cần phải xây mới!).
 
Lạ lùng thay, bên cạnh ý định "giải phóng mặt bằng" các công trình di sản tôn giáo, văn hóa dân gian thì bản quy hoạch đô thị mới Thủ Thiêm cũng không có một công trình sinh hoạt tâm linh, tôn giáo nào cho cư dân cả.
 
Trở lại câu chuyện nhà thờ Thủ Thiêm và Hội dòng Mến Thánh Giá. Khi tôi ngồi viết những dòng này, thì có tin chính quyền thông báo cho xe đến kéo đổ ngôi trường nữ bên cánh phải nhà thờ (trước 1975 có tên là trường Trung học thánh Anna; sau 1975 chính quyền mượn cơ sở xây dựng làm trường Tiểu học Thủ Thiêm) thuộc phần đất của Hội dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm.
 
Tiếng kèn ma quái lại rúc lên trên phần đất tôn nghiêm bên những đầm lầy, lau sậy và những building đang lên móng, hiện thực hóa những bản quy hoạch đô thị vô hồn và vô tri.
 
Nói thêm, nhà thờ Thủ Thiêm có khoảng trên 2.000 phần tro cốt của giáo dân nhiều đời. Cuối năm rồi, khi hay tin nhà thờ sẽ bị giải tỏa, nhiều Việt kiều đã về nước xin rước di cốt người thân mang đi nơi khác, số còn lại chưa biết sẽ ra sao. Người sống phấp phỏng cùng người đã khuất.
 
Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả, là người đang sống ở TP.HCM.
 
Nguyễn Vĩnh Nguyên (Gửi cho BBC từ TP.HCM)
Tác giả bài viết: Nguyễn Vĩnh Nguyên
Nguồn tin: www.bbc.com
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TRUYỀN THÔNG TIN VUI VÀ HY VỌNG

…Tôi muốn khuyến khích mọi người tham gia vào các loại hình truyền thông mang tính xây dựng, loại bỏ định kiến với người khác và cổ võ nền văn hóa gặp gỡ, giúp mọi người chúng ta nhìn thế giới xung quanh một cách thực tế và đầy tin tưởng.   …Tôi muốn góp phần vào việc tìm kiếm một phong cách...

ĐỨC THÁNH CHA TRÊN TWITTER 08/2018


Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 19/8/2018 

- The Eucharist, Jesus the Bread of Life, is the beating heart of the Church and renews in us the impulse to love.
Thánh Thể, Đức Giêsu Bánh sự sống, là nhịp đập con tim của Giáo hội, làm mới lại xung nhịp tình yêu trong chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 18/8/2018 

- Love overcomes all difficulties. Love gives us the strength to carry on.
Tình yêu giúp ta vượt qua mọi khó khăn. Tình yêu cho ta sức mạnh để tiến bước.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 17/8/2018 

- By embracing God’s love, we change the world and transform history.
Khi gắn bó với tình yêu Chúa, chúng ta biến đổi thế giới và làm thay đổi lịch sử.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 16/8/2018 

- Faith is nourished by memory: how many wonderful things God has done for us! How generous is our heavenly Father!
Đức tin được nuôi dưỡng bằng ký ức: Biết bao điều tốt lành Thiên Chúa đã làm cho chúng ta! Cha trên trời hào phóng biết bao!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 14/8/2018 

- Still today there are so many martyrs, so many who are persecuted for the love of Christ. They are the real strength of the Church!
Ngay thời nay vẫn còn rất nhiều người tử đạo, nhiều người bị bách hại vì tình yêu Đức Kitô. Chính họ là sức mạnh đích thực của Giáo Hội!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/8/2018 

- Thanks to the gift of the Eucharist, our lives too become “bread broken” for our brothers and sisters.
Nhờ ân sủng bí tích Thánh Thể, cuộc sống chúng ta trở nên “tấm bánh bẻ ra” cho anh chị em chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/8/2018 

- In silence we learn to contemplate God’s works, which surpass all our imagination.
Trong thinh lặng chúng ta học chiêm ngưỡng những công trình của Chúa, chúng vượt quá trí tưởng tượng của chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 10/8/2018 

- When we place ourselves at the service of our most vulnerable brothers and sisters we experience the joy of unconditional love.
Khi chúng ta dấn thân phục vụ những anh chị em dễ bị tổn thương nhất, chúng ta cảm nghiệm được niềm vui của tình yêu vô điều kiện.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 09/8/2018 

- The Kingdom of God grows in a mysterious and surprising way throughout the world with the power of a tiny seed.
Nước Trời phát triển cách huyền nhiệm và đáng kinh ngạc trên toàn thế giới với sức mạnh của một hạt giống nhỏ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 08/8/2018 

- Evil tries to convince us that death is the end of everything. But the Risen Christ reveals a new dimension of eternal life.
Ma quỷ muốn thuyết phục chúng ta rằng chết là hết. Nhưng Đức Kitô Phục sinh mở ra một chiều kích mới của cuộc sống vĩnh cửu.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 06/8/2018 

- The disciples’ experience on Mount Tabor is an invitation to us to abandon worldly things and to contemplate Jesus.
Cảm nghiệm của các môn đệ trên núi Tabor là một lời mời gọi chúng ta từ bỏ những gì thuộc về trần thế và chiêm ngắm Đức Giêsu.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 03/8/2018 

- More than anything else, the life of a Christian is a grateful response to a generous Father.
Đời sống Kitô giáo trước hết là sự đáp trả với lòng biết ơn đối với Chúa Cha đầy lòng quảng đại.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 02/8/2018 

- Charity is the most effective form of witness, because in it people see the love of God.
Bác ái là hình thức làm chứng hiệu quả nhất, bởi qua đó người ta thấy được tình yêu của Thiên Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 01/8/2018 

- Every Church member has a responsibility to become holy, by taking care of others.
Mỗi chi thể của Hội Thánh có trách nhiệm phải nên thánh bằng cách chăm lo cho tha nhân.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 29/7/2018 

- Holiness is not only about the spirit: it is also the feet that take us to our brothers and sisters, and the hands that allow us to help them.
Sự thánh thiện không chỉ ở trong tâm trí, nhưng còn ở đôi chân đưa chúng ta đến với anh chị em và ở nơi đôi bàn tay giúp đỡ họ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/7/2018 

- Grandparents are a treasure in the family. Please, take care of your grandparents: love them and let them talk to your children!
Các ông bà là kho báu của gia đình. Xin hãy chăm sóc ông bà của các bạn, yêu thương họ và để họ nói chuyện với con cái bạn!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/7/2018 

- Prayer is never in vain: it always brings forth something new that, sooner or later, bears fruit.
Cầu nguyện không bao giờ là vô ích: Nó luôn mang đến điều gì đó mới mẻ mà sớm hay muộn sẽ đơm hoa kết trái.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 22/7/2018 

- God wants us to call Him Father, with the trust of children who abandon themselves in the arms of the One who gave them life.
Thiên Chúa muốn chúng ta gọi Ngài là Cha với niềm tin tưởng của những em bé phó thác trong vòng tay của Đấng đã ban cho chúng cuộc sống.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 18/7/2018 

- Jesus invites us to build the civilization of love together in the situations we are called to live every day.
Chúa Giêsu mời gọi chúng ta cùng nhau xây dựng nền văn minh tình yêu trong những hoàn cảnh mà chúng ta được mời gọi để sống mỗi ngày.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 15/7/2018 

- Try reading the Gospel for at least five minutes every day. You will see how it changes your life.
Cố gắng đọc Tin Mừng ít nhất 5 phút mỗi ngày. Bạn sẽ thấy rằng nó thay đổi cuộc sống của bạn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/7/2018 

- Europe rediscovers hope when the human person is at the heart of its institutions. St Benedict, pray for us!
Châu Âu tìm lại được niềm hy vọng chừng nào con người được đặt vào trung tâm của các thể chế của họ. Lạy thánh Bênêđictô, xin cầu cho chúng con!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 08/7/2018 

- Every occasion is a good one to spread Christ’s message!
Mọi cơ hội đều là dịp tốt để rao truyền sứ điệp của Đức Kitô!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/7/2018 

- May all humanity hear the cry of the children of the Middle East. Drying their tears the world will get back it’s dignity.
Mong sao toàn nhân loại nghe thấy tiếng kêu khóc của các trẻ em vùng Trung Đông. Bằng cách lau khô những giọt lệ của chúng, nhân loại sẽ tìm lại được phẩm giá của mình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/7/2018 

- The God of all consolation, who heals the broken hearts and takes care of the wounds, hear our prayer: Let there be peace in the Middle East!
Lạy Chúa là nguồn mọi an ủi, Đấng chữa lành các con tim tan vỡ, chăm sóc những vết thương, xin lắng nghe lời chúng con khẩn cầu: Xin cho Trung Đông được hòa bình!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 05/7/2018 

- Do we know how to silence our hearts and listen to the voice of God?
Chúng ta có biết thinh lặng trong lòng để lắng nghe tiếng Chúa không?
Chuyen muc Hoi Ngo

ỦNG HỘ-CHIA SẺ


========================================





HIỆP THÔNG THÁNG 08/2018

Websites Gia đình

BỘ ĐẾM

  • Đang truy cập: 94
  • Hôm nay: 2315
  • Tháng hiện tại: 210482
  • Tổng lượt truy cập: 23880535