17/4. Mừng sinh nhật Đấng Đáng kính Đức HY PX Nguyễn Văn Thuận

Trong bầu khí trang nghiêm, biết ơn và hiệp thông của ngày kỷ niệm sinh nhật ở trần gian của Đấng Đáng Kính Phanxicô Xaviê Hồng y Nguyễn Văn Thuận, lòng chúng ta được mời gọi lắng xuống để tưởng nhớ một cuộc đời mà càng đi qua thời gian lại càng sáng hơn, càng suy ngắm lại càng thấy lớn hơn, càng chiêm niệm càng nhận ra nơi đó không chỉ là tiểu sử của một con người, nhưng là một lời nhắc nhở mạnh mẽ của Thiên Chúa gửi cho Hội Thánh và cho dân tộc Việt Nam. Ngày 17 tháng 4 năm 1928, tại giáo xứ Phủ Cam, Huế, một em bé cất tiếng khóc chào đời. Hai ngày sau, em bé ấy được đưa đến Nhà thờ Chính tòa Phủ Cam để lãnh nhận bí tích Thánh Tẩy với thánh hiệu Phanxicô Xaviê. Hôm nay, khi nhắc lại những cột mốc ấy, chúng ta không chỉ đơn thuần gợi nhớ một ngày sinh, nhưng đang cúi đầu trước mầu nhiệm của một cuộc đời đã được ân sủng chạm đến từ rất sớm, được gìn giữ qua những biến cố cực kỳ dữ dội, và cuối cùng trở thành ánh sáng cho biết bao tâm hồn trên khắp thế giới. Các dữ kiện về ngày sinh, ngày chịu phép rửa, gia đình, hành trình ơn gọi, những năm tù đày, sứ vụ trong Giáo hội hoàn vũ và tiến trình phong thánh của ngài được ghi lại rất rõ trong tư liệu gia đình và tiểu sử được trích dẫn.

Có những con người sống giữa lịch sử mà dường như chính lịch sử không đủ sức giải thích họ. Càng nhìn vào đời Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận, ta càng thấy ngài không thể được hiểu chỉ bằng những biến cố bên ngoài, những chức vụ ngài đảm nhận, hay những thử thách ngài trải qua. Tất cả những điều ấy quan trọng, nhưng vẫn chưa đủ. Muốn hiểu ngài, phải nhìn vào nguồn mạch sâu nhất đã nuôi cuộc đời ấy. Và nguồn mạch ấy chính là đức tin. Không phải thứ đức tin như một nhãn hiệu tôn giáo, không phải thứ đức tin chỉ tồn tại trong nghi lễ, càng không phải thứ đức tin có thể thay đổi theo hoàn cảnh thuận nghịch, nhưng là một đức tin đã đi vào máu, vào trí nhớ, vào lương tâm, vào cách nhìn đời, vào sức chịu đựng, vào khả năng tha thứ, vào lòng yêu nước, vào sự gắn bó với Hội Thánh và vào chính cách ngài đối diện với đau khổ. Chính vì thế, mừng sinh nhật của ngài hôm nay không phải chỉ là mừng một nhân vật khả kính của lịch sử Giáo hội Việt Nam, nhưng là mừng một chứng tá sống động cho quyền năng của ân sủng Thiên Chúa nơi một con người đã dám để cho đời mình hoàn toàn thuộc về Chúa.

Ngay từ những trang đầu của cuộc đời ngài, chúng ta đã thấy hiện lên vẻ đẹp rất sâu của một gia đình Công giáo chân chính. Ông Tađêô Nguyễn Văn Ấm và bà Elisabeth Ngô Đình Thị Hiệp không chỉ sinh ra và nuôi dưỡng con cái theo nghĩa sinh học, nhưng còn xây nên một mái nhà mà trong đó Thiên Chúa thực sự hiện diện. Đó không phải là một thứ hiện diện trừu tượng, nhưng là một hiện diện được sống bằng giờ kinh tối, bằng thánh lễ hằng ngày, bằng lời kể Kinh Thánh, bằng câu chuyện các thánh tử đạo, bằng gương sáng của tổ tiên, bằng lối sống khiêm tốn, giản dị, công chính, bằng cung cách đối nhân xử thế nghiêm túc mà ôn tồn, bằng một tình yêu quê hương không tách rời tình yêu Chúa. Chính trong bầu khí ấy, cậu bé Phanxicô Xaviê Thuận lớn lên. Và nếu sau này ngài trở thành một chứng nhân lớn lao của hy vọng, thì không thể quên rằng những hạt giống đầu tiên của hy vọng đã được gieo từ trong ngôi nhà ấy, dưới ánh đèn dầu của những buổi kinh tối, trong giọng kể dịu dàng nhưng kiên cường của người mẹ, trong mẫu gương cứng cỏi mà hiền hòa của người cha, trong một gia phong biết biến đau thương thành lời cầu nguyện và biến thử thách thành sự phó thác.

Câu chuyện gia đình cầu xin Chúa ban cho một người con trai khác sau khi người con trai đầu lòng qua đời vì dịch hạch, rồi khi em bé thứ hai chào đời, cả hai bên nội ngoại cùng quyết định đặt tên là “Thuận”, nghĩa là thuận theo thánh ý Chúa, thật sự là một chi tiết làm rung động lòng người. Vì đó không chỉ là chuyện đặt tên. Đó là một lời dâng. Đó là một linh cảm đức tin. Đó là một hướng đi được gieo vào số phận ngay từ đầu. Suốt cuộc đời mình, ngài dường như đã sống để làm sáng nghĩa tên gọi ấy. Nơi ngài, “thuận” không có nghĩa là xuôi theo dòng đời, càng không có nghĩa là chấp nhận mọi sự một cách thụ động, nhưng là một sự quy phục mạnh mẽ, tự do và có ý thức đối với thánh ý Thiên Chúa. Chấp nhận học hành, chấp nhận lên đường, chấp nhận được sai đi, chấp nhận phục vụ, chấp nhận bị tước đoạt, chấp nhận bị cầm tù, chấp nhận cô đơn, chấp nhận xa quê hương, chấp nhận bệnh tật, chấp nhận đi tới tận cùng hành trình trong sự phó thác, tất cả đều là những hình thức khác nhau của một chữ “thuận” ấy. Có lẽ đó là một trong những chìa khóa sâu nhất để đọc đời ngài. Rất nhiều người yêu mến Đức Hồng y Nguyễn Văn Thuận vì sự can đảm của ngài. Nhưng có thể chiều sâu nhất của lòng can đảm ấy chính là sự vâng phục. Bởi chỉ ai thật sự vâng phục Thiên Chúa mới có thể đứng vững trước những sức ép khủng khiếp của lịch sử mà không đánh mất linh hồn mình.

………………..

Lm Antôn Maria Vũ Quốc Thịnh, CSsR