Khi người khác không vui vì thấy mình tốt hơn

Có người thật sự khó chịu khi thấy người khác hơn mình. Có người ganh tị vì những điều mình chưa có. Có người không vui khi thấy người khác tiến lên. Nhưng cũng có khi chính mình vô tình làm người khác tổn thương bởi cách mình thể hiện những gì mình có. Cho nên, trưởng thành không phải là lúc mình có thể nói: “Họ ghét tôi vì tôi hơn họ”, mà là lúc mình đủ bình tĩnh để tự hỏi: “Tôi đang sống thế nào mà người khác cảm thấy như vậy?”

Tôi từng nghe một câu chuyện rất đời thường. Có hai người cùng làm một công việc, cùng bắt đầu gần như từ một điểm. Một người chịu khó học hỏi, làm việc chăm chỉ, sau vài năm được đề bạt lên vị trí tốt hơn, thu nhập cũng cao hơn. Người kia bắt đầu lạnh nhạt, gặp nhau thì ít nói, đôi lúc còn buông vài câu khó nghe. Người thành công nghĩ: “Nó ganh tị với mình.” Rồi một hôm, hai người ngồi uống cà phê, người kia mới nói: “Tôi không ghét ông vì ông được thăng chức. Tôi chỉ buồn vì từ ngày ông lên chức, ông nói chuyện với tôi như thể ông là sếp của tôi cả trong quán cà phê.” Chỉ một câu nói ấy làm người kia im lặng rất lâu. Hóa ra có những lúc người ta không khó chịu vì mình thành công, mà vì thành công đã làm cách mình đối xử với họ thay đổi.

Có một người khác kể rằng ngày trước hai vợ chồng cùng nghèo, cùng đi chiếc xe cũ, cùng ăn những bữa cơm đơn sơ. Sau này người chồng làm ăn khá lên, mua được xe mới, sửa sang nhà cửa. Anh rất vui, chụp hình đăng lên mạng xã hội, khoe thành quả. Một người bạn cũ bỗng ít liên lạc. Anh nghĩ: “Chắc nó ganh tị.” Nhưng nhiều năm sau mới biết người bạn ấy từng nhắn cho một người khác: “Tôi mừng cho nó chứ. Chỉ là mỗi lần gặp, nó cứ kể chuyện tiền bạc, xe cộ, nhà cửa. Tôi nghèo nên nghe mãi cũng thấy mình vô dụng.” Câu chuyện ấy đau ở chỗ: đôi khi mình không cố ý làm ai tổn thương, nhưng cách mình kể về thành công của mình lại vô tình chạm vào nỗi mặc cảm của người khác.

Cho nên, có tiền không có lỗi. Giỏi giang không có lỗi. Thành công không có lỗi. Đẹp cũng chẳng có lỗi. Được Chúa ban cho nhiều điều tốt đẹp càng không phải là điều phải xấu hổ. Nhưng nếu những gì mình có khiến mình bắt đầu nhìn người khác bằng ánh mắt từ trên xuống, thì lúc ấy mình cần dừng lại.

Có một bà mẹ kể rằng hai chị em gái lấy chồng gần như cùng thời điểm. Một người lấy được chồng khá giả, cuộc sống sung túc. Người kia lấy chồng bình thường, hai vợ chồng phải chắt chiu từng đồng. Trong những lần họp gia đình, người chị thường vô tình kể chuyện nhà mình mua được cái này, đi được chỗ kia, con học trường nọ. Chị không có ý khoe, chỉ đơn giản là kể chuyện. Nhưng người em mỗi lần nghe xong lại lặng lẽ. Một hôm, người mẹ nói với người chị: “Con có biết em con không buồn vì con giàu hơn nó. Nó chỉ buồn vì mỗi lần ngồi cạnh con, nó thấy cuộc đời mình như kém giá trị.” Người chị nghe xong bật khóc. Chị không biết rằng một câu chuyện mình kể trong vô tư có thể trở thành một mũi kim trong lòng người khác.

Ở đời, chúng ta thường chỉ nhìn thấy thái độ của người khác mà ít khi nhìn thấy vết thương phía sau thái độ ấy. Một người cáu gắt có thể đang mang một nỗi đau. Một người im lặng có thể đang mặc cảm. Một người khó chịu khi thấy mình thành công có thể đang chiến đấu với chính cảm giác thất bại của họ. Điều đó không có nghĩa là chúng ta phải chấp nhận mọi hành vi xấu của người khác. Nhưng nếu hiểu được như vậy, lòng mình sẽ bớt cay nghiệt hơn.

Có một chuyện còn gần gũi hơn. Trong một gia đình, người anh học giỏi, thành đạt, nói chuyện đâu ra đó. Người em học hành không bằng, công việc cũng bình thường. Mỗi lần họp họ hàng, người lớn cứ vô tình lấy người anh ra làm gương: “Con phải học như anh con, phải làm được như anh con.” Ban đầu người em chỉ im lặng. Sau đó hai anh em càng ngày càng xa nhau. Người anh nghĩ: “Nó ganh tị với mình.” Nhưng thật ra điều làm người em đau không phải vì anh mình giỏi. Nó đau vì suốt bao năm, nó cảm thấy mình chẳng bao giờ được công nhận nếu không giống anh.

Đôi khi người ta không ghét người thành công. Người ta chỉ mệt mỏi với cảm giác mình luôn bị đem ra so sánh.

Vì thế, nếu Chúa cho mình một đứa con học giỏi, đừng dùng nó để làm nhục đứa con học kém hơn. Nếu Chúa cho mình một người chồng thành đạt, đừng lấy chồng mình làm thước đo để coi thường người khác. Nếu Chúa cho mình một gia đình hạnh phúc, đừng đem hạnh phúc ấy làm lý do để phán xét gia đình đang gặp khủng hoảng. Nếu Chúa cho mình nhiều tiền, đừng nghĩ người nghèo là người kém giá trị. Nếu Chúa cho mình một vị trí, đừng quên rằng ngày mai mình cũng có thể phải rời khỏi vị trí ấy.

Có một ông cụ từng nói một câu rất giản dị: “Ngày trước tôi nghèo, người ta coi thường tôi. Sau này tôi khá lên, có người lại ghét tôi. Tôi mới hiểu rằng tiền không làm con người ta hạnh phúc nếu trong lòng cứ phải nhìn xem người khác nghĩ gì.” Câu nói ấy nghe tưởng bình thường mà sâu. Nghèo thì sợ người ta coi thường. Giàu thì sợ người ta ganh. Thành công thì sợ người ta nói. Thất bại thì sợ người ta cười. Nếu cứ sống theo ánh mắt thiên hạ, cả đời mình chẳng có ngày nào được bình an.

Chúa Giêsu cũng từng sống giữa những ánh mắt như thế. Người làm điều tốt vẫn bị nghi ngờ. Người chữa lành vẫn bị chống đối. Người yêu thương vẫn bị cáo buộc. Nhưng Người không để những lời ấy kéo Người ra khỏi sứ mạng. Người không cần phải làm cho tất cả mọi người thích mình. Người chỉ cần trung thành với Chúa Cha và yêu thương con người.

Đó là điều chúng ta cần học. Không phải ai cũng sẽ vui khi thấy mình thành công. Không phải ai cũng sẽ hiểu mình. Không phải ai cũng sẽ chúc mừng khi mình có được điều họ đang thiếu. Nhưng mình không thể vì thế mà sống nhỏ bé lại. Nếu Chúa trao cho mình khả năng, hãy phát triển khả năng ấy. Nếu Chúa mở cho mình một cánh cửa, hãy bước qua. Nếu mình làm việc chân chính và thành công, hãy đón nhận thành quả với lòng biết ơn. Chỉ có điều: đừng dùng thành công của mình để làm người khác cảm thấy họ thấp kém.

Có một anh công nhân sau nhiều năm làm việc đã dành dụm mua được chiếc xe mới. Anh vui lắm. Hôm đầu tiên chạy xe về, mấy người hàng xóm ra xem. Một người buột miệng: “Ghê ha, làm ăn khá quá!” Anh cười: “May mắn thôi, nhờ nhiều người giúp nữa.” Câu nói rất đơn giản nhưng làm không khí nhẹ hẳn. Anh hoàn toàn có quyền vui vì chiếc xe của mình. Nhưng anh không biến niềm vui ấy thành một lời nhắc rằng người khác vẫn đang đi xe cũ.

Một người khác được thăng chức. Khi về gặp những đồng nghiệp cũ, thay vì nói: “Bây giờ tôi là quản lý rồi”, anh chỉ nói: “Tôi may mắn được mọi người tin tưởng, có gì anh em hỗ trợ nhau nhé.” Cũng là một chức vụ, nhưng một người dùng nó để nâng mình lên, một người dùng nó để kéo người khác cùng lên. Khác nhau không nằm ở chức vụ, mà nằm ở trái tim.

Trong đời sống gia đình cũng vậy. Có những người vợ không cần chồng giàu sang. Họ chỉ cần chồng về nhà đúng giờ, ngồi ăn với vợ con một bữa cơm, hỏi một câu: “Hôm nay em có mệt không?” Có những người chồng không cần vợ phải đẹp như người mẫu. Họ chỉ cần sau một ngày mệt mỏi, trở về nhà vẫn có một người sẵn lòng lắng nghe. Có những đứa trẻ chẳng cần cha mẹ mua cho quá nhiều thứ. Chúng chỉ cần cha mẹ đừng đem mình so với “con nhà người ta”.

Hạnh phúc nhiều khi không nằm ở việc mình hơn ai, mà nằm ở việc mình có biết trân trọng những người đang ở bên mình hay không.

Và nếu một ngày nào đó mình thật sự gặp một người ganh tị với mình thì sao? Đừng vội trả đũa. Đừng cố chứng minh rằng mình hơn họ. Đừng đăng thêm những thứ khiến họ đau chỉ để chứng minh rằng họ đang ghen. Cũng đừng kể chuyện họ cho cả thiên hạ nghe. Nếu có thể nói chuyện thì nói bằng sự chân thành. Nếu không thể nói, giữ khoảng cách cần thiết. Nếu họ làm điều xấu, hãy bảo vệ mình bằng sự tỉnh táo. Nhưng đừng để sự ganh tị của người khác biến mình thành một con người cay độc.

Tha thứ không có nghĩa là để người khác tiếp tục làm tổn thương mình. Tha thứ là không để người khác sống mãi trong đầu mình bằng sự tức giận. Có những người mình cần yêu thương từ xa. Có những người mình cần đặt xuống trong bình an. Có những mối quan hệ không cần phải nối lại, nhưng cũng không cần phải nguyền rủa.

Lạy Chúa, xin cho con biết vui khi người khác thành công, biết mừng khi người khác được nâng lên, biết chúc phúc cho người khác ngay cả khi con đang thiếu điều họ có. Xin chữa khỏi nơi con căn bệnh âm thầm của sự so sánh. Xin đừng để con nhìn đời bằng câu hỏi: “Tại sao họ có mà con không có?” nhưng biết hỏi: “Chúa muốn con làm gì với những gì con đang có?”

Nếu con giàu, xin cho con biết chia sẻ. Nếu con giỏi, xin cho con biết phục vụ. Nếu con thành công, xin cho con biết cúi xuống. Nếu con được người khác khen ngợi, xin cho con nhớ rằng mọi ân ban đều đến từ Chúa. Nếu có người không vui vì con, xin cho con đừng lấy đó làm lý do để kiêu ngạo. Và nếu chính con là người đang khó chịu trước thành công của người khác, xin cho con đủ khiêm nhường để nhận ra điều ấy, đủ can đảm để sửa mình và đủ rộng lòng để nói: “Lạy Chúa, con vui vì người anh em của con được Chúa chúc lành.”

Bởi cuối cùng, đời người đâu phải là một cuộc thi xem ai giàu hơn, ai giỏi hơn, ai có nhà đẹp hơn, xe sang hơn hay được nhiều người biết đến hơn. Trước mặt Chúa, những thứ ấy chỉ là những điều tạm thời. Hôm nay người này đứng cao, ngày mai người khác đứng cao. Hôm nay mình có, ngày mai mình có thể mất. Hôm nay mình mạnh, ngày mai mình cần một bàn tay đỡ lấy. Điều còn lại sau cùng không phải là mình đã hơn ai, mà là mình đã yêu ai, đã nâng ai lên, đã làm nhẹ gánh cho ai và đã sống thế nào trước mặt Thiên Chúa.

Cho nên, nếu Chúa cho bạn hơn người khác một chút, đừng vội tự hào. Hãy biết ơn. Nếu người khác hơn bạn một chút, đừng vội mặc cảm. Hãy vui cho họ. Nếu có người không vui vì thành công của bạn, cứ bình an mà sống. Nhưng cũng đừng dùng thành công ấy để làm họ đau thêm.

Ánh sáng đẹp nhất không phải là thứ làm người khác trở nên tối tăm, mà là thứ đủ dịu dàng để giúp người bên cạnh cũng nhìn thấy đường mà bước.

Và có lẽ, đến cuối đời, điều đáng tự hào nhất không phải là câu: “Tôi đã hơn rất nhiều người”, mà là câu: “Nhờ những gì Chúa ban cho tôi, đã có một vài người được sống nhẹ hơn, vui hơn và gần Chúa hơn.”

Lm. Anmai, CSsR - KHI NGƯỜI KHÁC KHÔNG VUI VÌ THẤY MÌNH TỐT HƠN