Bill Gates đề xuất những giới hạn lớn đối với việc phát triển AI

Bill Gates cho rằng cần đặt ra những giới hạn đối với trí tuệ nhân tạo (AI), để những lợi ích mà công nghệ này mang lại không bị lấn át bởi những rủi ro tiềm ẩn. Ảnh: Denis Balibouse/Reuters

Đồng sáng lập Microsoft, Bill Gates, hôm thứ Tư cho rằng trí tuệ nhân tạo cần phải được đặt dưới những giới hạn đáng kể; nếu không, những tác hại đối với con người có thể sẽ vượt xa mọi lợi ích tiềm năng.

“AI sẽ hoặc là công cụ tạo ra sự bình đẳng lớn nhất từng được phát minh, hoặc là nguồn gốc tồi tệ nhất của bất công”, ông viết trong một bài luận văn dài 6.000 từ có tựa đề “Kỷ nguyên AI đầy biến động đã đến. Những lựa chọn chúng ta đưa ra lúc này mang tính quyết định.”

Gates không phải là lãnh đạo công nghệ đầu tiên lên tiếng lo ngại về tốc độ phát triển nhanh chóng của AI. Tuy nhiên, bài luận văn của ông góp phần làm gia tăng những quan ngại ngày càng lớn về hành vi của một số mô hình AI cũng như nguy cơ mất việc làm, trong khi các công ty AI và Phố Wall vẫn đang thúc đẩy công nghệ này với tốc độ tối đa.

Gates trở thành một trong những người giàu nhất thế giới nhờ vai trò then chốt trong cuộc cách mạng máy tính cá nhân vào thế kỷ trước. Tuy nhiên, ông viết rằng mình tin cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo – AI – sẽ gây ra những biến động đối với xã hội lớn hơn nhiều.

“Ngay cả trong những hoàn cảnh thuận lợi nhất, quá trình chuyển sang kỷ nguyên AI mới này cũng sẽ là một trong những giai đoạn biến động nhất trong lịch sử nhân loại”, ông nói, đồng thời cho rằng: “Tôi không thấy bằng chứng cho thấy các nhà lãnh đạo, chuyên gia và cộng đồng đang đối mặt đầy đủ với những thách thức này. Chưa có một kế hoạch nào để giúp quá trình bước vào kỷ nguyên AI diễn ra thuận lợi.”

Theo Gates, AI có thể mang lại những lợi ích to lớn trong các lĩnh vực như nông nghiệp và y học, chẳng hạn tạo ra những đột phá trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh tật.

Nhưng ông cũng lưu ý rằng quá trình chuyển đổi này tiềm ẩn những rủi ro rất lớn, chẳng hạn thất nghiệp trên diện rộng, gây tổn hại đến sự phát triển giáo dục và xã hội của trẻ em, hoặc khiến tội phạm và những kẻ có ý đồ xấu – hay chính AI – dễ dàng gây ra những tổn hại có chủ ý hơn.

“Khi các mô hình trở nên mạnh mẽ hơn, chúng có thể bắt đầu hành động chống lại lợi ích của chúng ta và chúng ta có thể mất quyền kiểm soát”, ông cảnh báo.

Gates cho rằng những rủi ro nghiêm trọng này cần được kiểm soát nhanh chóng.

“Nếu có ai đó đưa ra một kế hoạch đáng tin cậy nhằm làm chậm lại sự phát triển của AI trên toàn cầu, tôi có lẽ sẽ ủng hộ”, ông viết. “Tuy nhiên, tôi không nghĩ điều đó sẽ xảy ra. Những động lực về địa chính trị và kinh tế đang tạo ra sức ép quá lớn để tiếp tục tiến hết tốc lực.”

Trong một cuộc phỏng vấn với Anderson Cooper của CNN, sẽ được phát sóng vào tối thứ Tư, Gates cho biết các mô hình AI đã trở nên mạnh mẽ hơn một cách đáng kể, với tốc độ nhanh hơn nhiều so với dự đoán của ông.

“Giờ đây, chúng có khả năng tạo ra nguy cơ tấn công mạng, nguy cơ khủng bố sinh học và nguy cơ tâm lý – xã hội”, ông nói. “Tôi phải thừa nhận rằng tôi khá sốc khi những tiêu chí cụ thể mà chúng ta dùng để đánh giá các mô hình này, cũng như những biện pháp chúng ta thực hiện để giảm thiểu tác hại, gần như hoàn toàn chưa có.”

Trong bài luận văn, Gates đề xuất đánh thuế AI hoặc robot tương tự như cách doanh nghiệp phải đóng thuế tiền lương đối với một nhân viên, nhằm làm chậm quá trình chuyển dịch khỏi việc sử dụng lao động con người. Ông cũng muốn dành riêng một số công việc chỉ để con người thực hiện.

“Thông điệp của tôi gửi tới các nhà lãnh đạo là: Các bạn có cơ hội hành động ngay bây giờ, trước khi tình trạng thất nghiệp gia tăng mạnh, các cộng đồng phải chịu tổn thương và niềm tin của công chúng bị xói mòn”, ông nói. “Các bạn có thể bảo đảm rằng AI mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Và các bạn có thể hợp tác với những chính phủ khác để cùng giải quyết thách thức ở cấp quốc gia và toàn cầu này.”

Theo Chris Isidore (CNN Business) - Bill Gates proposes major limits on AI development