Từ nhóm “Con ghét bố mẹ”: Giáo hội nói gì khi cha mẹ và con cái không còn hiểu nhau?
- Thứ tư - 07/10/2026 10:17
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Các hội nhóm cùng chủ đề đang thu hút hàng ngàn thành viên tham gia.
Vì sao có những người trẻ thấy dễ giãi bày với hàng nghìn người xa lạ hơn là nói chuyện với cha mẹ mình?
Giáo huấn Công giáo nhìn nhận mối quan hệ này qua quyền và bổn phận của cả hai phía. Con cái có bổn phận kính trọng cha mẹ; cha mẹ có trách nhiệm tôn trọng phẩm giá và tự do của con. Vì thế, việc vội kết tội người con bất hiếu hay quy hết lỗi cho cha mẹ đều chưa đủ để hiểu những rạn nứt trong gia đình.
Những bài đăng được báo chí ghi nhận trong nhóm cho thấy nhiều dạng xung đột, từ kiểm soát điện thoại, so sánh con với bạn bè đến xúc phạm hoặc không tôn trọng lựa chọn cá nhân. Một số phụ huynh cũng tham gia và thừa nhận những sai lầm trong cách đối xử với con.
Đôi khi, sự giận dữ là cách người trẻ bộc lộ tổn thương hoặc mong muốn được lắng nghe. Tuy nhiên, mạng xã hội cũng có thể trở thành “buồng vang”, khiến những cảm xúc tiêu cực liên tục được lặp lại, khuếch đại mà không được giải quyết.
Khoảng cách giữa việc theo sát con và thực sự hiểu con đã được Đức Giáo hoàng Phanxicô đề cập trong Amoris Laetitia. Ngài mời gọi cha mẹ tự hỏi liệu mình có biết con đang ở đâu “theo nghĩa hiện sinh”: con tin vào điều gì, mong muốn gì, đang hướng tới những mục tiêu và dự định nào.
Biết con đang ở đâu, đi với ai hay làm gì chưa đủ để hiểu những gì đang diễn ra trong lòng con.
Tại số 261 của tông huấn, Đức Phanxicô cảnh báo: “Ám ảnh kiểm soát không phải là giáo dục.” Mong muốn biết mọi nơi con đến, kiểm soát mọi hành vi và chiếm lĩnh toàn bộ không gian sống của con không nhất thiết giúp con trưởng thành.
Theo tông huấn, giáo dục phải giúp người trẻ phát triển tự do, sự trưởng thành, tính tự lập và khả năng quyết định có trách nhiệm. Cha mẹ vẫn phải bảo vệ, đồng hành, định hướng, nhận biết những nguy cơ con có thể gặp và chuẩn bị cho con đối diện với chúng. Trách nhiệm ấy đòi hỏi cha mẹ biết khi nào cần can thiệp và khi nào cần dành chỗ cho con tự quyết.
Bộ Giáo luật cũng xác định mục tiêu giáo dục vượt ra ngoài việc rèn sự phục tùng. Điều 795 yêu cầu giúp trẻ em và người trẻ phát triển hài hòa về thể chất, luân lý và trí tuệ, đạt tới “ý thức trách nhiệm” và “việc sử dụng tự do cách đúng đắn”. Theo cách hiểu này, quyền giáo dục của cha mẹ hướng đến việc giúp con trưởng thành, thay vì duy trì sự lệ thuộc.
Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo gọi quyền và nghĩa vụ giáo dục của cha mẹ là “ưu tiên và bất khả nhượng”, đồng thời yêu cầu cha mẹ nhìn nhận con mình là con cái Thiên Chúa và tôn trọng chúng như những nhân vị. Quyền làm cha mẹ vì thế không phải quyền sở hữu con cái.
Bên cạnh chuyện con có nghe lời hay không, cha mẹ cần xét xem cách giáo dục của mình có giúp con trưởng thành hay không. Giáo hội yêu cầu họ biết thừa nhận thiếu sót trước mặt con và giáo dục bằng chính gương sống. Gia đình Kitô giáo phải là nơi có sự dịu dàng, tha thứ, tôn trọng, trung thành và phục vụ vô vị lợi.
Quay lại với Amoris Laetitia, nền tảng của sự phát triển tình cảm và luân lý là trẻ cần có thể tin cậy cha mẹ. Khi không cảm thấy được trân trọng hoặc không nhận thấy sự quan tâm thực sự từ cha mẹ, trẻ có thể mang những tổn thương sâu sắc trong quá trình trưởng thành.
Đọc những lời tâm sự trong nhóm “Con ghét bố mẹ” từ góc nhìn ấy, liệu cha mẹ và con cái còn tin cậy nhau đến đâu?
Tuy nhiên, giáo huấn Công giáo cũng đặt ra những bổn phận rõ ràng đối với người con. Điều răn thứ tư, “Thảo kính cha mẹ”, vẫn là nền tảng của luân lý Công giáo. Sách Giáo lý dạy con cái kính trọng, biết ơn và vâng lời cha mẹ trong những điều hợp lý khi còn sống dưới sự chăm sóc của họ. Khi trưởng thành, nghĩa vụ vâng lời theo nghĩa ấy chấm dứt, còn lòng tôn kính vẫn phải được gìn giữ.
Người con trưởng thành có trách nhiệm hỗ trợ cha mẹ về tinh thần và vật chất khi họ đau ốm, cô đơn, gặp khó khăn hoặc tuổi già.
Sự vâng lời cũng có giới hạn. Nếu xác tín trong lương tâm rằng một mệnh lệnh là sai về luân lý, người con không được thi hành. Cha mẹ không được gây áp lực trong việc lựa chọn nghề nghiệp hoặc người phối ngẫu, bởi khi trưởng thành, con cái có “quyền và bổn phận” lựa chọn nghề nghiệp và bậc sống của mình. Thảo kính không đòi người con phải từ bỏ lương tâm, tự do hay quyền trưởng thành.
Hàng trăm nghìn thành viên trong một hội nhóm Facebook chưa đủ để chứng minh gia đình Việt Nam đang rơi vào một cuộc khủng hoảng toàn diện. Nhưng hiện tượng này cho thấy có những điều người trẻ không thể nói ở bàn ăn, lại có thể viết ra trước hàng chục nghìn người lạ.
Cha mẹ có quyền giáo dục và trách nhiệm đặt giới hạn; con cái có bổn phận kính trọng người sinh thành. Cả quyền giáo dục lẫn bổn phận thảo kính đều không cho phép một phía phủ nhận phẩm giá và tự do của phía kia.
Sự đồng hành đòi hỏi cha mẹ đủ gần để hiểu con đang sống thế nào, đồng thời đủ tôn trọng để chấp nhận con có thể trưởng thành khác với những dự tính của mình. Trước khi tìm đến người lạ để viết “con ghét bố mẹ”, điều một người con mong mỏi từ lâu có thể chỉ là được cha mẹ ngồi xuống, lắng nghe hết câu chuyện của mình.