Thảm họa lũ quét tại biên giới Nepal – Trung Quốc

Sáng ngày 26/8/2026, một thảm họa lũ quét và lở đất với sức tàn phá chưa từng có đã quét qua vùng núi phía Bắc Nepal, dọc theo biên giới với Khu tự trị Tây Tạng (Trung Quốc). Sóng thần bùn đất nuốt chửng nhiều làng mạc, cả ngàn người chết và mất tích. 

Tính đến ngày 27/8, cơ quan chức năng ghi nhận ít nhất 170 người tử vong và hơn 1.300 người hiện vẫn đang mất tích, trong đó có hàng trăm du khách quốc tế. Sự cố sập sông băng khổng lồ trên dãy Himalaya được xác định là nguồn cơn kích hoạt bức tường nước kinh hoàng này.

Video (Nguồn: WPLG Local 10):

Địa điểm và thời gian xảy ra thảm họa

Trận lũ quét kinh hoàng xảy ra vào khoảng 9h00 sáng ngày thứ Tư (26/8/2026) giờ địa phương. Tâm điểm tàn phá nằm dọc theo lưu vực sông Bhote Koshi và sông Trishuli, càn quét trực tiếp qua các khu định cư thuộc huyện Rasuwa và Nuwakot (tỉnh Bagmati, miền Bắc Nepal).

Khu vực này bao gồm các thị trấn vùng núi trọng điểm như Syapru Besi, Timure, và cửa khẩu Cát Long (Gyirong Port) – một huyết mạch thương mại và du lịch quan trọng kết nối Nepal với Tây Tạng.

Ảnh: South China Morning Post

Nguyên nhân: Chuỗi phản ứng địa chất khủng khiếp

Ban đầu, các trạm địa chấn ghi nhận một rung chấn mạnh tương đương động đất có độ lớn 4,4 đến 5,2 Richter tại khu vực. Tuy nhiên, dữ liệu ảnh vệ tinh từ Planet Labs và phân tích từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) xác nhận: Không có trận động đất nào xảy ra trước đó. 

Rung chấn thực chất được tạo ra bởi một vụ sập đổ sông băng có quy mô khổng lồ (rộng hơn 600 mét) từ đỉnh núi cao. Khối lượng băng đá này đổ sập xuống thung lũng với năng lượng giải phóng tương đương 950 tấn thuốc nổ TNT, làm sạt lở nghiêm trọng và chặn đứng dòng chảy của sông Lhende Khola (nhánh phụ của sông Bhote Koshi). 

Một "con đập tạm thời" bằng đá và băng được hình thành trong tích tắc. Chỉ vài phút sau, áp lực nước khổng lồ tích tụ từ mùa mưa gió mùa đã phá vỡ hoàn toàn vật cản này, tạo ra một dòng lũ bùn đá cuồn cuộn đổ xuống hạ lưu. Các nhà khoa học cảnh báo biến đổi khí hậu toàn cầu đang làm mất ổn định các kết cấu sông băng tại Himalaya, là nguyên nhân sâu xa của thảm kịch.

Mức độ tàn phá "như bê tông lỏng"

Nhân chứng tại hiện trường mô tả trận lũ quét ập đến bất ngờ như một trận sóng thần nhưng mang sức nặng của "bê tông lỏng" khiến người dân không thể chạy thoát. Sông Trishuli tại Nepal mở rộng cơ học gấp 5 lần, mực nước tại nhiều điểm dâng cao đột ngột từ 15 đến 30 mét.

Dòng thác lũ hung hãn dễ dàng bốc ngược các cây cầu sắt, lật úp xe tải, phá hủy toàn bộ hệ thống giao thông. Tổ chức Chữ thập đỏ quốc tế (IFRC) cho biết, nhiều ngôi làng và chợ vùng biên giới gần như bị xóa sổ hoàn toàn khỏi bản đồ. 

Thống kê thiệt hại nghiêm trọng:

Về người (Tính đến trưa 27/8/2026):

Nepal: Ghi nhận ít nhất 162 người chết; hơn 400 người mất tích. Trong số đó có ít nhất 28 sĩ quan cảnh sát mất liên lạc.

Tây Tạng (Trung Quốc): Ít nhất 3 người chết và 265 người mất tích tại cửa khẩu Gyirong do lở đất.

Du khách quốc tế: Có đến 341 người nước ngoài nằm trong danh sách mất tích. Đây là tuyến đường hành hương và leo núi nổi tiếng hướng về ngọn núi thiêng Kailash. Các quốc gia có công dân mất tích nhiều nhất bao gồm Ấn Độ (hơn 100 người), Mỹ (54 người), Malaysia (54 người), Anh (33 người), Úc (34 người), Canada (24 người)... 

Về hạ tầng và kinh tế:

Ít nhất 19 cây cầu huyết mạch và hơn 40 km đường giao thông bị cuốn trôi, cô lập hoàn toàn các huyện miền núi.

Ngành điện lực Nepal tê liệt nghiêm trọng khi thảm họa gây ảnh hưởng tới khoảng 430 MW công suất, chiếm tới hơn 12% tổng công suất thủy điện của quốc gia này.

Hàng loạt trường đại học lớn tại thủ đô Kathmandu phải thông báo hoãn vô thời hạn các kỳ thi do tình trạng khẩn cấp.

Cuộc chạy đua cứu hộ quốc tế

Chính phủ Nepal đã ban bố tình trạng khẩn cấp, huy động tối đa lực lượng cảnh sát, quân đội cùng máy bay trực thăng tiếp cận vùng cô lập. Tuy nhiên, lớp bùn đất dày tới 1,5 mét cùng thời tiết bất lợi đang cản trở nghiêm trọng công tác cứu nạn.

Trước quy mô thảm họa quá lớn, cộng đồng quốc tế đã lập tức kích hoạt các gói cứu trợ khẩn cấp. Ấn Độ đã vận chuyển 10 tấn nhu yếu phẩm và lều y tế; Mỹ tài trợ 500.000 USD cùng chuyên gia ứng phó thiên tai; Trung Quốc điều phối viện trợ tiền mặt và nhu yếu phẩm; trong khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng IFRC đã xuất kho khẩn cấp hàng triệu USD cùng túi đựng thi thể, thuốc men sang Nepal.

Công tác tìm kiếm và cứu nạn hiện vẫn đang diễn ra hết sức khẩn trương với hy vọng tìm thấy những người sống sót kỳ diệu bám lại trên các sườn núi cao.