Banner giua trang

Tiếng Huế

Đăng lúc: Thứ ba - 06/02/2018 21:11 - Người đăng bài viết: ccshue
-

-

Năm 2004, Trung tâm nghiên cứu quốc học tổ chức tại Huế diễn đàn khoa học Tiếng Huế - người Huế - văn hóa Huế... Qua nhiều tham luận, đặc biệt là cuốn Từ điển tiếng Huế mà tác giả, bác sĩ Bùi Minh Đức ở Mỹ giới thiệu, tôi đã có một cái nhìn tổng hợp và biết được nhiều điều lý thú về tiếng Huế.
Tiếng Huế
 
"Tiếng Huế, giọng Huế, ca Huế rất đặc biệt ...". Thời Pháp thuộc, ngoài hai mươi tuổi, tôi có dịp dạy học ở Huế mấy năm. Từ miền Bắc vào đất Thần Kinh (ghép từ Thần Bí và Kinh Đô - PV) thuở đó coi là xa xôi lắm. Mấy tháng đầu, tôi vất vả lắm mới hiểu được tiếng Huế.
 
Có rất nhiều tiếng đặc thù Huế đối với tôi là tiếng nước ngoài: mô, tê, răng, rứa, ấy, bổ, chộ ... Có những câu nghe chẳng hiểu gì.

 
 
Năm 2004, Trung tâm nghiên cứu quốc học tổ chức tại Huế diễn đàn khoa học Tiếng Huế - người Huế - văn hóa Huế... Qua nhiều tham luận, đặc biệt là cuốn Từ điển tiếng Huế mà tác giả, bác sĩ Bùi Minh Đức ở Mỹ giới thiệu, tôi đã có một cái nhìn tổng hợp và  biết được nhiều điều lý thú về tiếng Huế.
 
Bà Hoàng Thị Châu có tham luận nêu lên một số đặc điểm và diễn biến của tiếng Huế. Trước hết, bà nhận định là giọng Huế phù hợp với giao tiếp thân mật, nhưng không thích nghi với đài, thông tin đại chúng bằng giọng Sài Gòn, nhất là Hà Nội. Tiếng Huế, với hệ thống ngữ âm, từ vựng rất cổ và hệ thanh điệu trầm, thuộc nhóm phương ngữ Trung (PNT), giáp ranh giữa phương ngữ Bắc (PNB) và phương ngữ Nam (PNN).
 
Ta có ba vùng phương ngữ: PNB gồm các tỉnh phía Bắc, các tỉnh Đồng bằng sông Hồng. PNT gồm Bắc Trung Bộ từ Thanh Hóa đến hết Huế. PNN gồm Nam Trung Bộ từ đèo Hải Vân đến mũi Cà Mau. Nhưng tiếng Huế cổ lại có những ngữ âm biến đổi rất nhanh cùng toàn bộ PNN: thí dụ phụ âm cuối n, t thành ng, k (như ham muốn = ham muống, mặt trời = mặc trời, con ngan ăn con chuồn chuồn=coong ngang ăng coong chuồng chuồng). Sở dĩ có sự biến đổi là do có tiếp biến văn hóa: Tiếng Việt đến phía Nam là lớp trên (biểu tầng) chịu ảnh hưởng ngôn ngữ bản địa Chăm và Khmer là lớp dưới (cơ tầng) và ngôn ngữ Hán đến sau là lớp phụ (phụ tầng).
 
Tiếng Chăm và tiếng Khmer có hệ thống phụ âm cuối rất phong phú, có khi không có trong tiếng Việt (r, s, h). Còn tiếng Hán thì suy giảm phụ âm cuối. Phải chăng phương ngữ Hán ở Triều Châu mất hai phụ âm n, t mà gây sự biến đổi trong PNN?
 
Vào thế kỷ XVIII, XIX để tránh sự áp bức của triều Mãn Thanh, người Hoa di cư hàng loạt bằng đường bộ (từ Quý Châu. Vân Nam, Quảng Tây, kể cả người Mèo, Dao, Choang, Thái), nhất là đường thủy (từ Quảng Đông, Phúc Kiến, Triều Châu-người Hán). Người Triều Châu đông nhất. Chỉ hơn 100 năm nay mới có hiện tượng mất phụ âm cuối n, t trong tiếng Hán, ảnh hưởng đến PNN. Hiện tượng này và một số hiện tượng PNN nhập vào phương ngữ Huế vì một số lớn các bà vợ vua triều Nguyễn đều là con các vị đại thần gốc Nam Bộ, do đó PNN nhập vào cung và lan rộng ra ở Huế. Một nét mới của tiếng Huế xuất hiện sau năm 1954, nước ta chia làm hai miền. Trung niên, thanh niên Huế ảnh hưởng nhiều hơn PNN, nên iê, ươ, uô biến thành i, ê, u (thí dụ: Uống rượu buổi chiều cuối năm trở thành úung rụ bủi chìu cúi năm). Như vậy, tiếng Huế là phương ngữ chuyển tiếp PNB và PNN, mạnh hơn về PNN, còn các phương ngữ miền Trung khác cũng chuyển tiếp nhưng Hà Nội hóa nhiều hơn.
 
Ngoài Bản tham luận Hoàng Thị Châu, những bản tham luận khác và Từ điển tiếng Huế của Bùi Minh Đức nêu một số đặc điểm về tiếng Huế đáng chú ý như:
 
- “Có một điểm cần được nhắc đến là phần ngữ âm học, âm vị học ... Tiếng Huế nhẹ nhàng thánh thót, nhỏ nhẹ, có nhiều âm ré mineur. Tại sao giữa hai vùng Nghệ Tĩnh và Quảng Nam, những nơi có tiếng nói mạnh mang nhiều nam tính, nhiều âm đỉnh và âm vực quá đối chọi lại nảy nở ra một phương ngữ bềnh bồng, ríu rít đầy nữ tính?
 
Với thời gian và điều kiện địa phương, các âm tố biến thiên như thế nào, rơi rụng thêm thắt ra sao? Ảnh hưởng âm Chàm và Mường quan trọng đến mức nào? Đời sống nhàn hạ, kiểu cách, phong lưu, hưởng thụ của một số ít người sống trong cung đình có ảnh hưởng đến âm sắc Huế như thế nào? Đó có thể là một vài đề tài nghiên cứu” (GS. Nguyễn Khắc Hoạch - California).
 
- “Tiếng Huế, giọng Huế, ca Huế rất đặc biệt ... Có 4 thứ giọng hát: giọng óc, giọng cổ, giọng ngực và giọng bụng. Giọng Huế thuộc giọng cổ, ở giữa. Ca Huế là sản phẩm của giọng Huế. Theo Phạm Duy, nhạc Huế thuộc âm giai ngũ cung lơ lớ khác hẳn âm giai điệu hòa (gamme tempéré) của Âu Tây và âm giai ngũ cung của dân nhạc miền Bắc. Chất lơ lớ ấy tạo cho câu hò, câu hát Huế có không khí mơ hồ bay bổng như âm nhạc Chiêm Thành hay Ấn Độ” (Bùi Minh Đức).
 
“Theo truyền thống, có 5 giọng tiếng Huế: giọng dinh (nơi dinh thự, thành phố, lịch sự và khiêm nhường), giọng hạ bạn (vùng nông nghiệp gần biển, vĩ thanh trĩu xuống), giọng thượng bạn (vùng gần núi, có nghề đốt than, vĩ thanh nâng cao), giọng hàng huyện (vùng trung du và ngoại ô Huế, tiếng làng quê)” (Liễu Thượng Văn).
 
“Giọng Huế và phong cách Huế đang nhạt nhòa đi, lai tạp dần, thậm chí còn mất hút” (Nguyễn Văn Dũng).
 
“Giọng nói âm trầm, xa lắng lạ... do trực cảm mà nhận thấy” (Trần Thanh Đạm).
 
“Khi giao tiếp, khuyên dạy con cái, người Huế thích nói chữ, nói bóng bẩy, dùng ca dao tục ngữ, khiến cho ngôn từ sống động, hình ảnh ví von... lời nói văn hoa” (Võ Thị Tiểu Kiều). 
Tác giả bài viết: Hữu Ngọc
Nguồn tin: baoquocte.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TRUYỀN THÔNG TIN VUI VÀ HY VỌNG

…Tôi muốn khuyến khích mọi người tham gia vào các loại hình truyền thông mang tính xây dựng, loại bỏ định kiến với người khác và cổ võ nền văn hóa gặp gỡ, giúp mọi người chúng ta nhìn thế giới xung quanh một cách thực tế và đầy tin tưởng.   …Tôi muốn góp phần vào việc tìm kiếm một phong cách...

ĐỨC THÁNH CHA TRÊN TWITTER 08/2018


Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 16/8/2018 

- Faith is nourished by memory: how many wonderful things God has done for us! How generous is our heavenly Father!
Đức tin được nuôi dưỡng bằng ký ức: Biết bao điều tốt lành Thiên Chúa đã làm cho chúng ta! Cha trên trời hào phóng biết bao!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 14/8/2018 

- Still today there are so many martyrs, so many who are persecuted for the love of Christ. They are the real strength of the Church!
Ngay thời nay vẫn còn rất nhiều người tử đạo, nhiều người bị bách hại vì tình yêu Đức Kitô. Chính họ là sức mạnh đích thực của Giáo Hội!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/8/2018 

- Thanks to the gift of the Eucharist, our lives too become “bread broken” for our brothers and sisters.
Nhờ ân sủng bí tích Thánh Thể, cuộc sống chúng ta trở nên “tấm bánh bẻ ra” cho anh chị em chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/8/2018 

- In silence we learn to contemplate God’s works, which surpass all our imagination.
Trong thinh lặng chúng ta học chiêm ngưỡng những công trình của Chúa, chúng vượt quá trí tưởng tượng của chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 10/8/2018 

- When we place ourselves at the service of our most vulnerable brothers and sisters we experience the joy of unconditional love.
Khi chúng ta dấn thân phục vụ những anh chị em dễ bị tổn thương nhất, chúng ta cảm nghiệm được niềm vui của tình yêu vô điều kiện.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 09/8/2018 

- The Kingdom of God grows in a mysterious and surprising way throughout the world with the power of a tiny seed.
Nước Trời phát triển cách huyền nhiệm và đáng kinh ngạc trên toàn thế giới với sức mạnh của một hạt giống nhỏ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 08/8/2018 

- Evil tries to convince us that death is the end of everything. But the Risen Christ reveals a new dimension of eternal life.
Ma quỷ muốn thuyết phục chúng ta rằng chết là hết. Nhưng Đức Kitô Phục sinh mở ra một chiều kích mới của cuộc sống vĩnh cửu.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 06/8/2018 

- The disciples’ experience on Mount Tabor is an invitation to us to abandon worldly things and to contemplate Jesus.
Cảm nghiệm của các môn đệ trên núi Tabor là một lời mời gọi chúng ta từ bỏ những gì thuộc về trần thế và chiêm ngắm Đức Giêsu.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 03/8/2018 

- More than anything else, the life of a Christian is a grateful response to a generous Father.
Đời sống Kitô giáo trước hết là sự đáp trả với lòng biết ơn đối với Chúa Cha đầy lòng quảng đại.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 02/8/2018 

- Charity is the most effective form of witness, because in it people see the love of God.
Bác ái là hình thức làm chứng hiệu quả nhất, bởi qua đó người ta thấy được tình yêu của Thiên Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 01/8/2018 

- Every Church member has a responsibility to become holy, by taking care of others.
Mỗi chi thể của Hội Thánh có trách nhiệm phải nên thánh bằng cách chăm lo cho tha nhân.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 29/7/2018 

- Holiness is not only about the spirit: it is also the feet that take us to our brothers and sisters, and the hands that allow us to help them.
Sự thánh thiện không chỉ ở trong tâm trí, nhưng còn ở đôi chân đưa chúng ta đến với anh chị em và ở nơi đôi bàn tay giúp đỡ họ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/7/2018 

- Grandparents are a treasure in the family. Please, take care of your grandparents: love them and let them talk to your children!
Các ông bà là kho báu của gia đình. Xin hãy chăm sóc ông bà của các bạn, yêu thương họ và để họ nói chuyện với con cái bạn!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/7/2018 

- Prayer is never in vain: it always brings forth something new that, sooner or later, bears fruit.
Cầu nguyện không bao giờ là vô ích: Nó luôn mang đến điều gì đó mới mẻ mà sớm hay muộn sẽ đơm hoa kết trái.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 22/7/2018 

- God wants us to call Him Father, with the trust of children who abandon themselves in the arms of the One who gave them life.
Thiên Chúa muốn chúng ta gọi Ngài là Cha với niềm tin tưởng của những em bé phó thác trong vòng tay của Đấng đã ban cho chúng cuộc sống.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 18/7/2018 

- Jesus invites us to build the civilization of love together in the situations we are called to live every day.
Chúa Giêsu mời gọi chúng ta cùng nhau xây dựng nền văn minh tình yêu trong những hoàn cảnh mà chúng ta được mời gọi để sống mỗi ngày.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 15/7/2018 

- Try reading the Gospel for at least five minutes every day. You will see how it changes your life.
Cố gắng đọc Tin Mừng ít nhất 5 phút mỗi ngày. Bạn sẽ thấy rằng nó thay đổi cuộc sống của bạn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/7/2018 

- Europe rediscovers hope when the human person is at the heart of its institutions. St Benedict, pray for us!
Châu Âu tìm lại được niềm hy vọng chừng nào con người được đặt vào trung tâm của các thể chế của họ. Lạy thánh Bênêđictô, xin cầu cho chúng con!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 08/7/2018 

- Every occasion is a good one to spread Christ’s message!
Mọi cơ hội đều là dịp tốt để rao truyền sứ điệp của Đức Kitô!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/7/2018 

- May all humanity hear the cry of the children of the Middle East. Drying their tears the world will get back it’s dignity.
Mong sao toàn nhân loại nghe thấy tiếng kêu khóc của các trẻ em vùng Trung Đông. Bằng cách lau khô những giọt lệ của chúng, nhân loại sẽ tìm lại được phẩm giá của mình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/7/2018 

- The God of all consolation, who heals the broken hearts and takes care of the wounds, hear our prayer: Let there be peace in the Middle East!
Lạy Chúa là nguồn mọi an ủi, Đấng chữa lành các con tim tan vỡ, chăm sóc những vết thương, xin lắng nghe lời chúng con khẩn cầu: Xin cho Trung Đông được hòa bình!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 05/7/2018 

- Do we know how to silence our hearts and listen to the voice of God?
Chúng ta có biết thinh lặng trong lòng để lắng nghe tiếng Chúa không?
Chuyen muc Hoi Ngo

ỦNG HỘ-CHIA SẺ


========================================





HIỆP THÔNG THÁNG 08/2018

Websites Gia đình

BỘ ĐẾM

  • Đang truy cập: 71
  • Hôm nay: 2853
  • Tháng hiện tại: 179231
  • Tổng lượt truy cập: 23849284