Banner giua trang

Ba món ăn mùa chay

Đăng lúc: Thứ sáu - 19/02/2016 11:11 - Người đăng bài viết: ccshue
-

-

Không biết từ bao giờ, trong ngôn ngữ nhà đạo, hai quy định về ăn chay và kiêng thịt đã đứng chung với nhau trong một cụm từ và trở thành nét thực hành đạo đức tiêu biểu của các tín hữu Việt Nam trong Mùa Chay.
Ba món ăn mùa chay

 
Không biết từ bao giờ, trong ngôn ngữ nhà đạo, hai quy định về ăn chay và kiêng thịt đã đứng chung với nhau trong một cụm từ và trở thành nét thực hành đạo đức tiêu biểu của các tín hữu Việt Nam trong Mùa Chay. Nhưng chỉ biết đích xác rằng kể từ ngày 16 tháng 6 năm 1934, tại Sàigòn, Đức cha Dumortier đã ra một kinh bổn bằng thơ lục bát hẳn hòi hai mươi hai câu, quy định tên những loại chim, không chỉ được phép ăn trong dịp chay kiêng, mà xem ra còn gợi ý khuyến khích: “Đặt làm một bổn ra đây, Những ngày kiêng thịt, chim này nên ăn. Ai ai cũng phải siêng năng, Đọc cho thuộc lảu kẻo ăn mà lầm”.
 
Kể cũng vui. Bốn mươi mốt thứ chim nêu ra trong bổn kinh ấy thật đa dạng: con có (con cót); thằng có (thằng cộc, thằng nông, thằng bè, thằng chài); già có (già đây); lão có (lão nhược). Thôi thì đủ cả. Song những thứ chim ấy hiện nay không còn nhiều, có loại đã từ lâu vắng bóng trên cánh đồng Việt Nam, có loại đã trở thành quý hiếm, chỉ xuất hiện trên thực đơn của các nhà hàng quý tộc.
 
Không sao. Dù chẳng còn chim trên bàn ăn trong những ngày kiêng, nhất là sau dịch cúm gia cầm năm nay, tín hữu vẫn cứ bước vào Mùa Chay với Thứ Tư Lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh “ăn chay kiêng thịt” theo Giáo luật quy định đường hoàng. Để bù lại sự thiếu vắng ấy, xin đề nghị ba món ăn khác, là đặc sản đồng thời cũng là nhu yếu phẩm bổ dưỡng của Mùa Chay.
 
1. Món thứ nhất: Ăn chay cầu nguyện.
 
Tất nhiên, Mùa Chay phải có “ăn chay”, nhưng ăn chay như thế nào mới là chuyện đáng nói. Ngày xưa, quan niệm về ăn chay thường đặt nặng chữ “ăn” đến nỗi quy định rạch ròi cả giờ giấc lẫn liều lượng như “sáng sơ, trưa no, chiều đói” hoặc tổng quát hơn như “một bữa no, hai bữa đói”, khiến đám trẻ cứ ngẩn tò te thòm thèm ăn vụng, và cánh người lớn xem ra cứ phải kiếm việc gì đó để làm cho qua cơn vật vã. Ngày nay, cách nhìn về ăn chay đã khác, không đặt nặng chữ “ăn” nữa, nhưng nhấn tới chữ “chay” nhiều hơn. Người ta vẫn giữ chay theo quy định từ xưa, nhưng “văn hoá ẩm thực” ấy đã được lồng trong “văn hoá tình thương”. Người ăn chay không giảm bớt khẩu phần để có dư một chút mà bỏ vào quỹ tiết kiệm sinh lời, nhưng đơn giản hóa bữa ăn thường ngày để thực tập đời sống khổ hạnh mà thông phần vào cuộc Thương khó của Chúa Kitô, và để chia sẻ một phần đời sống của mình cho những anh chị em đang gặp phải cảnh túng quẫn cơ hàn.
 
Không phải vô tình mà món “ăn chay kiêng thịt” đã được đưa ra ngay từ đầu Mùa Chay, mà hữu ý cho thấy đây là món ăn cần có cho một bữa tiệc tâm hồn. Người ta ăn chay không nguyên vì giá trị thực tiễn của việc ăn chay, mà vì khởi đi từ việc ăn chay ấy, sẽ nhận ra tiếng gọi đi sâu hơn nữa vào trong đời sống tiết chế, để nhìn lại bản thân mà gặp gỡ Thiên Chúa và tha nhân một cách mới mẻ hơn. Chả thế mà cụm từ “ăn chay kiêng thịt” đã dần dà nhường bước cho những cụm từ “ăn chay hãm mình” hoặc “ăn chay cầu nguyện”, vốn là những kiểu nói diễn tả sinh hoạt tâm linh hơn là những sinh hoạt bên ngoài. Nghe thanh tao hơn và ý nghĩa cũng thanh thoát hơn.
 
Chúa Giêsu đã khởi đầu sứ vụ công khai bằng việc ăn chay trong tinh thần chiến đấu và cầu nguyện ấy (Lc 4,1-4). Người vào sa mạc giữa không gian cát đá, chịu đói khát để kiểm nghiệm thân phận yếu đuối loài người. Người cắt đứt với những thói quen thường nhật để rút lui từ cõi tĩnh lặng cầu nguyện. Người trút bỏ mọi nhu cầu ăn uống để chỉ nhận thấy một nhu cầu chính đáng là đói khát sự vô biên. Không bận vướng điều gì bên ngoài, Người chỉ còn một bận tâm duy nhất là chu toàn thánh ý: “Người ta sống không nguyên bởi bánh, nhưng bởi mọi lời do miệng Thiên Chúa phán ra” (Mt 4,4). Như vậy, “ăn chay cầu nguyện” chính là điều kiện để bước sang cuộc sống mới mẻ hơn, không phải là để đổi món ăn cho hợp khẩu vị thời thượng, cũng không phải là để có vóc dáng thon thả theo yêu cầu thẩm mỹ “người mẫu thời trang”, mà là để gặp gỡ Thiên Chúa một cách tròn đầy hơn theo cung cách “người mẫu Tin Mừng”.
 
2. Món thứ hai: Ăn năn sám hối.
 
Nếu “ăn chay cầu nguyện” được xem là món chủ đạo, nặng về đời sống tâm linh, thì “ăn năn sám hối” phải được nhìn như món chuyên trị đời sống luân lý. Ngày xưa các thánh ẩn tu thường kết hợp hai món ăn này để có sản phẩm “ăn chay đánh tội” vừa cầu kỳ vừa ly kỳ khó có ai theo nổi. Ngày nay cách chế biến có vẻ khéo hơn, nên người ta đã quen với loại thực phẩm tổng hợp mang tên “ăn chay lánh tội”, và vì thế mới dễ dàng đưa vào thực đơn Mùa Chay một món thiết yếu, chính là món “ăn năn sám hối”. “Ăn năn sám hối” cũng là món ăn đấy thôi: món ăn màu tím. Âm thanh có vẻ gợi đến một thức ăn loại củ như “củ năn củ khoai, củ mài củ sắn”, nhưng ý nghĩa lại vượt quá tầm vóc của hoa màu ruộng đất để trở thành lời tuyên xưng vào lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa, “Đấng tìm kiếm và cứu chữa những gì đã bị hư đi” (Lc 19,10).
 
Không biết chữ nghĩa tự điển giải thích ra sao, nhưng từ góc độ Mùa Chay, “ăn năn sám hối” là một động từ bao gồm hai động tác không thể tách rời của một người chân thành kiểm điểm lại đời sống của mình trước mặt Thiên Chúa.“Ăn năn” là động tác nhìn vào chính mình để nhận ra những tội lụy của một đời xa vắng, đã dẫn tới sa ngã và xa lìa tình thương của Chúa; còn “sám hối” là động tác nhìn lên Thiên Chúa để khám phá nơi Ngài một tình yêu như trái tim người cha, như tấm lòng người mẹ bao dung thương xót, cho ta được tin yêu mà hy vọng đổi đời. “Ăn năn” giục ta nhìn lại quá khứ, “sám hối” dìu ta đến với tương lai. Thiếu một trong hai động tác này, món ăn sẽ kém bổ dưỡng. Chỉ đăm đăm nhìn vào tội mình mà quên đi tình thương Thiên Chúa, sẽ có nguy cơ rơi vào thất vọng. Cũng là hối hận, nhưng xem ra hối lỗi thì ít mà hận mình lại nhiều. Ngược lại, chỉ hơn hớn nhìn lên Thiên Chúa mà chẳng màng chi đến lời nói “không” với tội lỗi mình, sẽ dẫn tới thái độ ỷ lại đeo bám.Tiếng là hối cải, nhưng không biết hối lỗi, làm sao có thể cải thiện đời sống?
 
Nếu “không thánh nhân nào lại không có quá khứ, cũng như chẳng tội nhân nào mà không có tương lai”, thì ăn năn sám hối đã trở thành địa chỉ hội ngộ đổi đời. Nói theo kiểu đong đưa của thánh Augustinô, ăn năn sám hối là điểm gặp gỡ giữa sự khốn cùng của tội lỗi con người với sự khôn cùng của tình yêu Thiên Chúa, giữa nỗi miseria của nhân loại với lòng misericordia của Thiên Chúa luôn sẵn sàng cứu độ.
 
Trong thực tế mục vụ Mùa Chay, món “ăn năn sám hối” được gặp thấy nơi tòa Giải Tội vốn là Bí tích của lòng thương xót, để nghe vẳng bên tai lời dịu dàng của Chúa Giêsu dành cho ông Giakêu năm nào: “Hôm nay Ta muốn ở lại nhà ông” (Lc 19,5); và “Hôm nay nhà này được ơn cứu độ” (Lc 19,9).
 
3. Món thứ ba: Ăn ngay ở lành.
 
Hai món “ăn chay cầu nguyện” và “ăn năn sám hối” chỉ có thể phát huy tác dụng khi được phối hợp chặt chẽ với món “ăn ngay ở lành”, vốn là thực phẩm đời thường của bất cứ ai, nhưng lại là món ăn đạo giáo chẳng sai chút nào. Thực ra, trong “ăn năn sám hối” đã hàm chứa quyết định “dốc lòng chừa cải”, nhưng chính khi thực thi đổi đời bằng việc ăn ngay ở lành trước mặt Thiên Chúa và trước mắt loài người, tín hữu mới đi đến cùng trong những thực hành đạo đức Mùa Chay, Mùa Chay có xức tro trên đầu tỏ lòng sám hối và cũng có xức dầu thơm xây dựng nếp sống mới giữa cộng đoàn. Đây không phải là thứ “tùy chọn” theo kiểu chọn thêm tính năng nơi các điện thoại di động hay gia giảm phụ tùng cho các đời xe, có thì sang hơn mà không có cũng chẳng kém cạnh gì. Ngược lại, “ăn ngay ở lành” phải được xem như món ăn chính “nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người” (x. Đỗ Trung Quân, Quê Hương).
 
Trong thường nghiệm, người ta sống không bằng những gì mình ăn vào, mà bằng những gì mình tiêu hóa được; trong cuộc sống đức tin, người ta cũng chỉ minh chứng được sức khỏe tâm hồn khi thực hiện những nét đổi đời cụ thể như canh tân đời sống, hay đổi tính hạnh, định hướng lại cách cư xử cho mới đẹp hơn, tốt lành hơn, sáng trong hơn, thánh đức hơn… Có mấy lần người Giuđêa đến nhận phép Rửa, Gioan Tẩy Giả đã khuyên họ rất rõ rằng: “Hãy làm việc lành cho xứng với lòng sám hối” (Mt 3,8). Thiết nghĩ đó cũng chính là định hướng cho món ăn thứ ba ở đây.
 
Về mặt xã hội, “ăn ngay ở lành” là phẩm chất của một cuộc sống ngay thẳng, chẳng những không xâm phạm gì đến quyền lợi của bất cứ ai, vì biết trọng lẽ công bình; mà còn hiền lành trong cách cư xử, sẵn sàng thực thi bác ái liên đới với mọi kẻ xung quanh. Vì thế, ăn chay cũng đồng nghĩa với ăn ngay ở lành, nếu không, thà “ăn mặn nói ngay” còn hơn! Về mặt tôn giáo, “ăn ngay ở lành” còn là một chứng tá đức tin của những con người biết lấy đời sống trong sáng ngay lành của mình để chứng minh cho những người khác về sự hiện diện của một Thiên Chúa tốt lành đã thương kêu gọi mọi người đến với tình thương cứu độ. Ăn ngay ở lành, theo nghĩa này, đã bỏ xa quy định “ăn chay kiêng thịt” để trình làng cả một biến tấu “kiêng ăn” kể ra không xiết: kiêng ăn gian ăn tham, ăn quỵt ăn bẩn, ăn trộm ăn cắp…
 
Với món “ăn ngay ở lành”, đạo không còn bị đóng khung trong khuôn viên nhà thờ nữa, mà đã thực sự mở ra với đời cho thênh thang sánh bước về nguồn cứu độ. Cùng trong ý tưởng ấy, có lạc quan lắm không khi nghĩ rằng: một người nếu thiện tâm ăn ngay ở lành mong ơn cứu độ, sẽ có những điều thuận lợi để gặp được chính Chúa đúng thời đúng lúc, như cụ Simêon (Lc 2,25-32) ?
 
Tóm lại, Mùa Chay mà chỉ nói chuyện ăn uống thì coi chừng bị quở “chước mốc, ma quỷ cám dỗ”, nhưng đề cập tới ba món đặc sản Phúc Âm quả cũng rất nên. Của đáng tội, chỉ tại ngôn ngữ Việt Nam phong phú quá không thể không móc nối ghi nhận. Song nói đi cũng cần nói lại. Ba kiểu nói đều có chữ “ăn” thật đấy, nhưng không ăn bằng miệng mà ăn bằng lòng ! Ba món ăn nhưng chỉ một tấm lòng chân thành của người tín hữu tìm về trong Mùa Chay trước tấm lòng yêu thương ngàn đời của Thiên Chúa, để quyết tâm xây dựng một cuộc sống mới. Cuộc sống ấy dù không khác với cuộc sống này nhưng theo một tinh thần khác, tinh thần của Phúc Âm.
 
Khi ăn khẩu vị sẽ đến. Cầu chúc mọi người khi nhấm nháp những món ăn trên sẽ cảm nghiệm được khẩu vị thánh đức. Và lòng hẹn lòng: Ăn chay cầu nguyện đêm ngày, Ăn năn sám hối giãi bày tâm can, Ăn ngay hợp với ở lành. Mùa Chay ba món thực hành từ nay.
 
ĐGM Giuse Vũ Duy Thống (trích trong cuốn: TỪNG BƯỚC MỘT THÔI)
Tác giả bài viết: ĐGM Giuse Vũ Duy Thống
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

ĐỨC THÁNH CHA TRÊN TWITTER 05/2017


Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/05/2017 

- Let us pray with Catholics in China, entrusting ourselves to Mary, for the grace to endure patiently and overcome challenges with love.
Cùng với các tín hữu công giáo tại Trung Hoa, trong niềm phó thác vào Mẹ Maria, chúng ta hãy cầu xin ơn kiên trì chịu đựng và vượt thắng những thử thách với tình yêu thương.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 23/05/2017 

- Dialogue allows us to plan for a future in common. Through dialogue we build peace, taking care of everyone.
Đối thoại cho chúng ta lên kế hoạch cho một tương lai chung. Thông qua đối thoại chúng ta xây dựng hòa bình, chăm sóc mọi người.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 22/05/2017 

- We are called to live not as one without others, above or against others, but with and for others.
Chúng ta được mời gọi để sống không phải bất cần tha nhân, đứng trên hay đối nghịch tha nhân, mà là sống với và sống cho tha nhân.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 21/05/2017 

- Mary teaches us to place our hope in God even when all seems without meaning, even when He seems hidden.
Mẹ Maria dạy chúng ta đặt hy vọng vào Thiên Chúa kể cả khi mọi thứ dường như vô nghĩa, kể cả khi Thiên Chúa dường như ẩn mặt.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 20/05/2017 

- Peace must be built on justice, on integral human development, on respect for human rights, on the protection of creation.
Hòa bình phải được xây dựng dựa trên công lý, phát triển con người toàn diện, tôn trọng các quyền con người, bảo vệ tạo vật.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 19/05/2017 

- Let us seek to always hold high the “tone” of our life, remembering the goal and glory for which we exist, work, struggle and suffer.
Chúng ta hãy tìm cách nâng cao “tầm mức” của đời sống chúng ta, bằng cách ghi nhớ mục tiêu và vinh quang của lý do chúng ta hiện hữu, làm việc, đấu tranh và chịu đựng.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 18/05/2017 

- God makes His most beautiful flowers grow among the driest stones.
Thiên Chúa tạo nên những bông hoa đẹp nhất của Ngài trên vùng đá sỏi khô cằn nhất.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 17/05/2017 

- Our hope is the Lord Jesus whom we recognize as living and present in us and in our brothers and sisters.
Niềm hy vọng của chúng ta là Đức Giêsu mà chúng ta biết rằng đang sống, đang hiện diện nơi chúng ta và nơi anh chị em chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 16/05/2017 

- Jesus asks to be looked in the eye, to be acknowledged, to be loved.
Chúa Giêsu muốn ta nhìn Ngài, thừa nhận Ngài, yêu Ngài.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 15/05/2017 

- Let us ask for the grace to follow Jesus faithfully, not in words but in deeds, and to have the patience to carry our own cross.
Chúng ta hãy cầu xin ơn trung thành bước theo Chúa Giêsu, không phải bằng lời nói mà bằng việc làm, và ơn kiên trì vác lấy thập giá riêng của chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 14/05/2017 

- Let us all ask for the gift to understand God’s word.
Chúng ta hãy cùng cầu nguyện, xin ơn giúp chúng ta hiểu được Lời Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 13/05/2017 

- Fatima is more than anything this mantle of Light where we take refuge when we ask the Virgin Mary: “show unto us Jesus”.
Hơn cả mọi thứ, Fatima là tấm áo choàng chói sáng che chở chúng ta khi chúng ta kêu cầu Đức Trinh Nữ Maria: “Xin hãy chỉ Chúa Giêsu cho chúng con”.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 13/05/2017 

- Whenever we look to Mary, we come to believe once again in the revolutionary nature of love and tenderness.
Mỗi khi nhìn lên Mẹ Maria, chúng ta lại tin tưởng vào bản chất cách mạng của tình yêu và sự dịu dàng.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/05/2017 

- Here in Fatima, I give praise to Christ, our peace, and I implore for the world concord among all peoples.
Nơi đây, Fatima, tôi dâng lời ngợi khen Đức Kitô, là nền hòa bình của chúng ta, và tôi khấng xin cho một thế giới hòa đồng giữa tất cả các dân tộc.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/05/2017 

- I ask everyone to join me as pilgrims of hope and peace: may your hands in prayer continue to support mine.
Xin tất cả các bạn nối vòng tay với tôi như những người hành hương của hy vọng và hòa bình: ước gì những bàn tay cầu nguyện của các bạn tiếp tục nâng đỡ bàn tay của tôi.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/05/2017 

- With Mary, as a pilgrim of hope and peace I travel to Fatima tomorrow.Let us see in her that everything is God’s gift and He is our strength.
Với Mẹ Maria, ngày mai tôi đến Fatima như một người hành hương của hy vọng và hòa bình. Chúng ta hãy hướng về Mẹ để thấy mọi thứ là quà tặng của Thiên Chúa và Ngài là sức mạnh của chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 10/05/2017 

- God is greater than nothingness, and a lit candle is enough to overcome the darkest of nights.
Thiên Chúa lớn hơn hư vô, và chỉ một ngọn nến sáng đủ xóa tan màn đêm tăm tối nhất.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 09/05/2017 

- Everyone has something to give to society; no one is excluded from contributing to the good of all.
Mỗi người đều có một thứ gì đó để trao cho xã hội; không ai bị loại khỏi cơ hội đóng góp vào lợi ích của mọi người.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 08/05/2017 

- May Jesus, who vanquished the darkness of sin and death, grant peace to our days.
Nguyện xin Đức Giêsu, Đấng đã đánh bại bóng tối của tội lỗi và sự chết, ban hòa bình cho thời đại chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/05/2017 

- Let us be challenged by the words and actions of Jesus, and welcome his call to a life that is fully human, happy to spend itself in love.
Chúng ta hãy để mình bị thúc đẩy bởi những lời nói và hành động của Chúa Giêsu, đón nhận lời mời gọi của Ngài hướng đến đời sống nhân bản toàn vẹn, hạnh phúc hiến mình vì tình yêu.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 06/05/2017 

- Rejoice! Hidden within your life is a seed of resurrection, an offer of life ready to be awakened!
Hãy vui lên! Ẩn dấu trong cuộc sống của bạn là một hạt giống của phục sinh, một quà tặng cho đời bạn đang đợi nẩy mầm!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 05/05/2017 

- In every age, the Risen Christ tirelessly seeks us, his brothers and sisters, wandering in the deserts of this world.
Qua bao năm tháng, Đức Kitô Phục sinh luôn miệt mài tìm kiếm chúng ta, là những anh chị em của Ngài đang lạc lối giữa sa mạc thế gian.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 04/05/2017 

- Let us allow ourselves to be surprised by the newness that Christ alone can give. May his tenderness and love guide our steps.
Chúng ta hãy để mình ngạc nhiên trước sự mới lạ mà chỉ Đức Kitô mới có thể ban cho. Nguyện xin sự dịu dàng và tình yêu của Ngài dẫn bước chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 03/05/2017 

- May our attitude be gentle and humble, attentive to caring for the poor.
Thái độ ứng xử của chúng ta phải nhẹ nhàng và khiêm tốn, sẳn sàng chăm sóc cho người nghèo khổ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 02/05/2017 

- Let’s work together to increase solidarity and sharing. Cooperation helps to build better and more peaceful societies.
Chúng ta hãy cùng nhau hoạt động để gia tăng tình đoàn kết và sự chia sẻ. Sự hợp tác giúp xây dựng một xã hội hòa bình và tốt đẹp hơn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 01/05/2017 

- May Saint Joseph give young people the ability to dream, to take risks for big tasks, the things that God dreams for us.
Nguyện xin Thánh Giuse giúp giới trẻ biết ước mơ, chấp nhận mạo hiễm vì những nhiệm vụ cao cả, đó là những điều mà Chúa mong ước nơi chúng ta.
Chuyen muc Hoi Ngo

ỦNG HỘ-CHIA SẺ




HIỆP THÔNG THÁNG 05/2017

Websites Gia đình

BỘ ĐẾM

  • Đang truy cập: 78
  • Khách viếng thăm: 74
  • Máy chủ tìm kiếm: 4
  • Hôm nay: 1820
  • Tháng hiện tại: 403203
  • Tổng lượt truy cập: 17360959