Banner giua trang

Nếu không có giá trị nhân văn hướng thượng, con người rồi sẽ mất đi sự sáng tạo

Đăng lúc: Thứ ba - 13/09/2016 16:24 - Người đăng bài viết: ccshue
-

-

Nghệ thuật vốn luôn luôn và sẽ tiếp tục là nơi chứa đựng những chân giá trị của con người. Ở nước Mỹ những năm 1930, các nghệ sĩ và công việc sáng tạo của họ được đánh giá là các tài sản văn hóa quan trọng...
Nếu không có giá trị nhân văn hướng thượng, con người rồi sẽ mất đi sự sáng tạo
 

Bức vẽ “Chân dung các nàng thơ ở ngôi đền Apollo” của Richard Samuel.
(Public Domain/Wikimedia Commons)
 
Trong thế giới ngày nay, thật khó tin nếu có một quốc gia nào đó sẵn sàng tiêu tốn hàng triệu đô la Mỹ để đầu tư vào các họa sĩ đang thất nghiệp với hi vọng các sáng tác của họ sẽ mang lại lợi ích cho quốc gia.
 
Thật ngạc nhiên khi nước Mỹ chính là quốc gia làm cái việc khó tin đó ngay trong thời kỳ cao trào của cuộc Đại Suy thoái. Gần đây người ta cũng bàn luận nhiều về “giá trị nhân văn” và từng loại hình nghệ thuật sáng tạo nói riêng.
 
Trong cuộc Đại Suy thoái vào những năm 1930, Harry Hopkins lúc đó là người đứng đầu của Cơ quan Xúc tiến Việc làm (WPA), chịu trách nhiệm về Dự án Nghệ thuật Liên bang (FAP) – một trong những chương trình Canh tân (New Deal) Văn hóa, đã nhiều lần nhấn mạnh rằng: “mục đích của toàn bộ dự án này là … đưa 3.500.000 người đang hưởng trợ cấp [thất nghiệp] trở lại làm việc”.
 
Nghệ thuật vốn luôn luôn và sẽ tiếp tục là nơi chứa đựng những chân giá trị của con người. Ở nước Mỹ những năm 1930, các nghệ sĩ và công việc sáng tạo của họ được đánh giá là các tài sản văn hóa quan trọng. Đây là định nghĩa có tính mở rộng về nghệ thuật và giá trị của nghệ thuật, định nghĩa này cho chúng ta một cơ hội để đánh giá lại cách chúng ta nhìn nhận về giá trị văn hóa.
 

Bức pa-nô “Đời sống Tri thức (Life of Contemplation)”, được vẽ bằng dầu trên khung vải, của họa sĩ Carl W. Peters (1897-1980). Viện Wilson Foundation, khu vực trường học thành phố Rochester (Nguồn: Bộ sưu tập mỹ thuật, Cơ quan Dịch vụ Trung Ương Mỹ/WPA, Dự án nghệ thuật Liên bang, 1935-1943)
Vì sao chúng ta cần đến giá trị nhân văn
 
Là một học giả về văn hóa thị giác của Mỹ từng viết nhiều về những năm 1930, tôi cho rằng đây là thời điểm quan trọng để nhìn lại thời kì đó khi mà chúng ta đang suy nghĩ về ích lợi của nghệ thuật và giá trị nhân văn trong cuộc sống nước Mỹ đương đại.
 
Ý tưởng đưa nghệ thuật trở thành một hình thức lao động quan trọng và có thể kiếm sống được, và rằng sự hiểu biết về lịch sử sẽ có tính quyết định tới cách nhìn nhận của chúng ta về hiện tại, là điều mà tôi (tác giả bài viết) đang đau đáu hàng ngày với tư cách là một trưởng khoa nghệ thuật và lịch sử nghệ thuật.
 
Các sinh viên thường băn khoăn với tôi là họ không biết mình có thể làm gì với tấm bằng lịch sử nghệ thuật hoặc tấm bằng nghệ thuật studio. Và cha mẹ của họ không ủng hộ việc họ theo đuổi con đường nghệ thuật.
 
Tiếp bước Michael S Roth, hiệu trưởng của Đại học Wesleyan và tác giả của cuốn sách “Những điều không có trong trường đại học: Tại sao tự do giáo dục là điều quan trọng”, tôi cũng cho rằng nghệ thuật có tác dụng dạy cho sinh viên cách suy nghĩ sáng tạo. Roth cho rằng chúng ta cần cái gì đó lớn hơn cái tư duy phản biện hiện có để đạt được thành công. Ông viết: “Việc tôn sùng tính hoài nghi lên thành một biểu hiện của trí thông minh chính là một nguyên nhân khiến nguồn lực văn hóa của chúng ta suy kiệt.”
 
Vì vậy, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của lao động sáng tạo được phản ánh qua sự kiên định, sự nghị lực và quan trọng hơn, khả năng miệt mài làm việc, lao động trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học.
 
Và đó là lý do tại sao tôi đề xuất rằng trong hoàn cảnh ngày nay khi các giá trị nhân văn ngày càng phai nhạt, chúng ta cần phải tái định hình lại quan điểm của chúng ta về các nhân tố cấu thành nên chân giá trị và nên nhìn trở lại thời điểm những năm 1930, thời điểm mà nghệ thuật và các nghệ sĩ thực sự là những nhân tố quan trọng cho lực lượng lao động toàn nước Mỹ.
 

Bức pa-nô “Đời sống Lao động (Life of Contemplation)”, được vẽ bằng dầu trên khung vải, của họa sĩ Carl W. Peters (1897-1980). Viện Wilson Foundation, khu vực trường học thành phố Rochester (Nguồn: Bộ sưu tập mỹ thuật, Cơ quan Dịch vụ Trung Ương Mỹ/WPA, Dự án nghệ thuật Liên bang, 1935-1943)
Sự hợp tác thông qua nghệ thuật
 
Nhìn lại những thành tựu đã đạt được là điều rất quan trọng. Trong 8 năm tồn tại, FAP tạo ra hơn 5000 việc làm và tài trợ hơn 225.000 tác phẩm nghệ thuật. Công lao này một phần thuộc về họa sĩ George Biddle, khi ông đã viết thư cho người bạn lâu năm Franklin D. Roosevelt để khuyến khích vị Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ tham khảo Chương trình Vẽ Tranh tường của Mexico, một chương trình được Biddle cho là “trường quốc gia về tranh tường lớn nhất kể từ thời Phục Hưng.”
 
Sự hợp tác giữa chính phủ Mexico và các họa sĩ trong Dự án của họ có tính tham khảo rất quan trọng, khởi nguồn cho ý tưởng về các dự án văn hóa WPA của nước Mỹ. Cả Biddle, Hopkins và Roosevelt đều thấy những liên hệ rất chặt chẽ giữa một quốc gia dân chủ mạnh mẽ và nền nghệ thuật của nó. Họ tin rằng lao động nghệ thuật là một cách giúp công dân đất nước họ phát triển mạnh mẽ hơn.
 
Thật vậy, Biddle đã chủ trương đưa các nghệ sĩ vào trong chương trình cứu trợ quốc gia vì ông cho rằng đối với việc xây dựng đất nước các nghệ sĩ cũng là những người lao động hữu ích như “những người nông dân hay người thợ nề”.
 
Đối với các chương trình Canh Tân, nghệ thuật và các giá trị nhân văn – hội họa, điêu khắc, âm nhạc, sân khấu và văn học – không chỉ là một hình thức lao động kiếm sống, mà chúng còn là chìa khóa mở ra thành công trong quá khứ, hiện tại và tương lai của nước Mỹ.
 
Nhiều tác phẩm tạo ra từ dự án FAP đã trực tiếp chỉ ra mối quan hệ giữa lao động chân tay và trí óc.
 
Mối quan hệ này được biểu hiện qua hai bức tranh tường công cộng cỡ lớn (pa-nô) thuộc chương trình FAP, gần đây hai pa-nô này đã được phục hồi và hiện tại được đặt ở trong phòng giải lao của Học viện Wilson Commencement ở Rochester, New York.
 
Cuộc sống của giáo dục và khám phá
 
Năm 1937, nghệ sĩ địa phương vùng Rochester, Carl Peters đã vẽ một sê-ri gồm hai bức pa-nô lớn cho ngôi trường trung học Madison (ngôi trường nay đã không còn). Một bức tên là Đời sống Lao động (the Life of Action), và tiếp nối nó là bức pa-nô mang tên Đời sống Tri thức (the Life of Comtemplation).
 
Lấy cảm hứng từ một kiệt tác bất hủ trong thời kì Phục hưng của Michelangelo, Peters đã chuyển từ lối vẽ với khung vẽ cỡ nhỏ truyền thống của ông (ông nguyên là thợ vẽ tranh phong cảnh địa phương) sang vẽ tranh theo chủ đề về sự cân bằng cần thiết giữa làm việc và suy nghĩ.
 
Có vẻ như Peters đã thể hiện thành công những chủ đề cổ điển này thông qua ngôn ngữ thị giác để nhấn mạnh những hình ảnh của sự phát triển có được nhờ học tập và lao động.
 
Bức pa-nô đầu tiên, Đời sống Lao động, mô tả một quang cảnh đô thị thường thấy đang trong quá trình xây dựng. Trong hoạt cảnh toàn đàn ông này, Peters vẽ một nhóm người lao động – từ lao động phổ thông đến lao động có kĩ năng, bao gồm cả lao động thủ công và công nghiệp – tất cả đang cùng nhau tích cực xây dựng thành phố phía sau họ thông qua công việc đòi hỏi nhiều sức lực của mình.
 
Ở giữa pa-nô là một người kiến trúc sư. Anh ta mặc một bộ com-lê và đeo cà vạt, anh này đang thảo luận kế hoạch của mình với mọi người; anh ta cầm một khổ giấy trắng lớn, trên đó thể hiện tất cả các phương án xây dựng có thể xảy ra trong tương lai.
 
Trong bức pa-nô thứ hai, Đời sống Tri thức, Peters nhấn mạnh giáo dục và sự tìm tòi như là những chìa khóa mở ra một cuộc sống cân bằng. Ở góc dưới của pa-nô, một người phụ nữ ngồi quay lưng với mô hình địa cầu với hai bàn tay mở ra, như thể đang đỡ một cuốn sách.
 
Nhưng cuốn sách thực sự của cô ấy lại nằm ở phía sau lưng của cô và có thể nhìn rõ trên trang sách có dòng chữ “máu của tuổi trẻ chảy tự do và sẽ thử thách hi vọng của nó, trên bảng màu lốm đốm – một bức vẽ còn chưa rõ ràng…”, hình ảnh và dòng chữ gợi ý rằng cuốn sách mà cô sẽ đọc vẫn chưa được viết. Bên phải cô gái này là một phụ nữ khác đang ngồi đọc một cuốn sách thực sự. Tương tự như trong bức pa-nô Đời sống Lao động, bức pa-nô này cũng vẽ một kiến trúc sư, anh này quay lưng lại với người xem bức tranh, đứng đối diện với hai trẻ nhỏ và người phụ nữ đang đọc sách.

Gần vị kiến trúc sư là một người đàn ông tay cầm một cốc thủy tinh và ống nghiệm, cà vạt đeo bên trong chiếc áo chuyên dụng trong phòng thí nghiệm, thực hiện một số thí nghiệm khoa học. Ngoài ra, còn có một người phụ nữ đang đứng, có lẽ là một giáo viên, cô đang cầm một cuốn sách và dẫn dắt một cuộc thảo luận.
 
Đằng sau cô giáo viên này, những câu truyện trong sách của cô có vẻ như đang quay trở lại với cuộc sống hiện thực: một kỵ sỹ mặc áo giáp cưỡi một con ngựa trắng (Peters cho biết kỵ sỹ này là Joan of Arc) đang tham chiến ở phía trước của một lâu đài thời trung cổ. Liền kề hình kỵ sỹ là hình ảnh con tàu Columbus đang di chuyển hướng tới “Tân Thế Giới” trong lúc đó một người Châu Mỹ bản địa đang bí mật theo dõi từ xa.
 
Bằng sự kết nối rõ ràng từ quá khứ tới hiện tại, Peters đã diễn hóa tri thức và kết quả tất yếu của nó trong giáo dục và sáng tạo thành một quá trình sống động. Như vậy tri thức (trong đó có trí tưởng tượng nghệ thuật) cũng trở thành một hình thức lao động tương tự như các hình thức lao động khác trong bức pa-nô Đời sống Lao động.
 
Giá trị của nghệ thuật với tư cách là một loại hình lao động
 
Toàn bộ các tác phẩm này mang lại cái nhìn tổng thể về thời kỳ Canh Tân: giáo viên, người lao động, kiến trúc sư, sinh viên. Các tác phẩm này đã đưa các nghệ sĩ như Peters vào vị trí những người lao động văn hóa quan trọng.
 
Chúng bao trùm các hệ tư tưởng của cuộc Canh Tân dưới dạng trực quan và gợi ý rằng lao động nghệ thuật và tri thức là dạng lao động mang lại giá trị, đóng vai trò như những cây cầu và các tòa nhà chọc trời trong công cuộc xây dựng đất nước.
 
Khi chúng ta xem lại những tác phẩm này trong thế kỷ 21, sẽ rất dễ dẫn đến phê bình các nghệ sĩ vì đã bỏ qua những người lao động da màu và chỉ thể hiện lịch sử qua chân dung những người da trắng.
 
Nhưng tôi sẽ nói rằng, chúng ta nên nhìn vào giá trị tương lai của nó như đã từng ghi dấu trong một thời điểm quan trọng trong lịch sử – một trong những thời điểm mà nghệ thuật được coi là một dạng lao động có giá trị – và học cách sử dụng những loại hình nghệ thuật này trong thời đại ngày nay.
 
Ngày nay chúng ta làm việc dựa nhiều vào truyền thông. Chúng ta sử dụng các phương tiện truyền thông để xem, tìm kiếm thông tin, dịch ngoại ngữ và thậm chí lấy trộm thông tin. Chúng là những công cụ của hiện tại và tương lai. Tuy nhiên, là các nghệ sĩ và các nhà sử học nghệ thuật, chúng tôi cũng sử dụng những công cụ này để nghiên cứu và tìm hiểu quá khứ.
 
Chúng tôi sử dụng phương tiện truyền thông mới để hiểu phương tiện truyền thông cũ và để hiểu thế giới xung quanh chúng ta.
 
Tiếp bước Peters và các đồng nghiệp của ông ở cơ quan WPA, chúng ta cần phải tìm kiếm một sự cân bằng mới giữa hành động và suy nghĩ.
 
Trong thời điểm hiện tại của chúng ta, điều này phải được thực hiện thông qua những đòi hỏi về tính nhân văn và công việc sáng tạo.
 
Tác giả: A Joan Saab, University of Rochester | Dịch giả: ĐKN
--------------------------------------------------------------------------------
A Joan Saab là Phó Giáo sư Các vấn đề văn hóa, thị giác và lịch sử nghệ thuật tại Đại học Rochester. Bài viết nguyên gốc được công bố trên The Conversation. Đọc bài viết gốc tại đây.

Nguồn tin: vietdaikynguyen.com
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

ĐỨC THÁNH CHA TRÊN TWITTER 03/2017


Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/03/2017 

- Lent is a favourable season for deepening our spiritual life through fasting, prayer and almsgiving.
Mùa Chay là thời cơ thuận tiện để làm sâu sắc thêm đời sống thiêng liêng của chúng ta qua việc ăn chay, cầu nguyện và làm việc từ thiện.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 25/03/2017 

- The word of God is alive and powerful, capable of bringing about the conversion of hearts.
Lời của Thiên Chúa là lời hằng sống và mãnh liệt, có khả năng thúc đẩy sự hoán cải trong tâm hồn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/03/2017 

- Let us remember our Christian brothers and sisters who are suffering persecution for their faith. May we be united with them.
Chúng ta hãy nhớ đến các anh chị em Kitô hữu của chúng ta đang bị bách hại vì đức tin. Chúng ta hãy hiệp nhất với họ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/03/2017 

- Fasting is fruitful when accompanied by concrete expressions of love towards our neigbors, especially those in difficulty.
Việc ăn chay mang lại hoa trái khi kèm theo đó là những biểu hiện cụ thể tình yêu thương đối với người lân cận của chúng ta, đặc biệt những ai đang gặp khó khăn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 23/03/2017 

- May the certainty of faith be the engine of our lives.
Mong sao niềm xác tín trở thành động lực cho đời sống chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 22/03/2017 

- Even if we may be men and women of little faith, the Lord saves us. We must always have hope in the Lord!
Ngay cả khi chúng ta có đức tin non yếu, Chúa vẫn cứu chúng ta. Chúng ta hãy luôn đặt hy vọng vào Chúa!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 21/03/2017 

- It is vital that we sow the seeds of goodness in order to cultivate justice, foster accord, and sustain integration, without growing weary.
Chúng ta hãy cấp bách gieo vãi hạt giống điều thiện để vun trồng công lý, phát triển hòa giải, cổ vũ hội nhập, mà không biết mệt mỏi.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 19/03/2017 

- May St Joseph, Spouse of Mary and Patron of the Universal Church, bless you and watch over you. And best wishes to fathers!
Nguyện xin Thánh Giuse, hôn phu của Mẹ Maria và là Đấng Bảo trợ của Giáo Hội Hoàn Vũ, chúc phúc và gìn giữ các bạn. Tôi gửi lời chúc tốt đẹp nhất đến những người cha gia đình !

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 18/03/2017 

- I invite you not to build walls but bridges, to conquer evil with good, offence with forgiveness, to live in peace with everyone.
Tôi kêu mời các bạn xây những cây cầu thay vì những bức tường, lấy điều thiện chinh phục điều ác, tha thứ chinh phục lỗi lầm, để sống trong an hòa với mọi người.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 17/03/2017 

- Fasting means not only abstaining from food, but also from any unhealthy attachment, and especially sin.
Ăn chay không chỉ là kiêng thức ăn, nhưng còn phải lánh xa bất cứ điều gì không lành mạnh, đặc biệt là tội lỗi.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 16/03/2017 

- The Church wishes to be close to each person with the love, compassion and consolation that come from Christ.
Giáo Hội mong ước gần gũi với mỗi người bằng tình yêu, lòng trắc ẩn và sự an ủi đến từ Đức Kitô.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 15/03/2017 

- The word of God helps us to open our eyes to welcome and love life, especially when it is weak and vulnerable.
Lời Chúa giúp chúng ta mở mắt để đón nhận và yêu quý sự sống, đặc biệt khi đó là sinh linh yếu đuối và dễ bị tổn thương.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 14/03/2017 

- Let us pray for one another so that we may open our doors to the weak and poor.
Chúng ta hãy cầu nguyện cho nhau để chúng ta biết mở cửa đón nhận người yếu đuối và nghèo khổ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 13/03/2017 

- May the Holy Spirit lead us on a true journey of conversion, so that we can rediscover the gift of God’s word.
Xin Chúa Thánh Linh dẫn dắt chúng ta trên con đường hoán cải đích thực, hầu chúng ta có thể tái khám phá ân ban của Lời Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/03/2017 

- Lent is the favourable season for renewing our encounter with Christ, living in his word, in the sacraments and in our neighbour.
Mùa Chay là mùa thuận tiện để làm mới lại sự gặp gỡ với Đức Kitô, để sống trong lời Ngài, trong các bí tích và người lân cận của chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/03/2017 

- The road from love to hate is easy. The one from hate to love is more difficult, but brings peace.
Con đường từ yêu đến ghét thì dễ dàng. Con đường từ ghét đến yêu thì khó khăn hơn nhiều, nhưng nó mang lại sự an bình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 10/03/2017 

- Let us strive to fast during Lent with a smile, rather than a long face.
Trong mùa Chay chúng ta hãy cố gắng ăn chay với nụ cười chứ không phải với khuôn mặt nhăn nhó.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 06/03/2017 

- I ask, please, for your prayers for me and my collaborators, who until Friday will be on retreat.
Xin các bạn vui lòng cầu nguyện cho tôi và các cộng sự của tôi sẽ dự tuần tĩnh tâm cho đến thứ Sáu.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 05/03/2017 

- Jesus is the faithful friend who never abandons us. Even when we sin, he patiently awaits our return.
Đức Giêsu là người bạn thủy chung không bao giờ bỏ rơi chúng ta. Kể cả khi chúng ta phạm tội, Ngài kiên nhẫn chờ đợi chúng ta quay về.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 04/03/2017 

- Lent urgently calls us to conversion. We are called to return to God with all our heart.
Mùa Chay khẩn thiết mời gọi chúng ta hoán cải. Chúng ta được mời gọi trở về với Thiên Chúa bằng tất cả con tim.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 02/03/2017 

- God is always faithful and never stops for a moment loving us, following our steps, and running after us when we have strayed from him.
Thiên Chúa luôn trung tín và không ngừng yêu thương ta, không ngừng theo bước chân ta và chạy theo ta khi ta lạc lối khỏi Ngài.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 01/03/2017 

- Lent is a new beginning, a path leading to the certain goal of Easter, Christ’s victory over death.
Mùa Chay là một cuộc khởi đầu mới, con đường dẫn đến mục tiêu xác định là Lễ Phục Sinh, sự chiến thắng của Đức Kitô trên cái chết.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 28/02/2017 

- Prayer is the key that opens God’s merciful heart.
Cầu nguyện là chìa khóa mở trái tim đầy lòng thương xót của Thiên Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 27/02/2017 

- When the journey is uncertain and you fall, God, rich in mercy, will extend his hand to pick you up.
Khi hành trình cuộc đời bị bấp bênh và bạn bị vấp ngã, Thiên Chúa giàu lòng thương xót sẽ giang tay đỡ bạn đứng lên.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/02/2017 

- I invite you to persevere in prayer, so that Jesus’ wish may be fulfilled: “that they may all be one”.
Tôi mời gọi các bạn kiên trì cầu nguyện ngõ hầu ao ước của Đức Giêsu trở thành hiện thực: “Xin cho tất cả chúng nên một”.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 25/02/2017 

- Proclaiming to all the love and tenderness of Jesus, we become apostles of the joy of the Gospel. And joy is contagious!
Khi loan báo cho mọi người tình yêu và sự trìu mến của Thiên Chúa, chúng ta trở thành những tông đồ của niềm vui Tin Mừng. Và niềm vui thì dễ lây lan lắm!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/02/2017 

- The Christian heart is always full of joy. Always. Joy received as a gift and kept in order to be shared with everyone.
Trái tim người Kitô hữu luôn tràn ngập niềm vui. Luôn luôn! Niềm vui được lãnh nhận như là một quà tặng và được gìn giữ để chia sẻ với tất cả mọi người.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 23/02/2017 

- Do not underestimate the value of example, for it is more powerful than a thousand words, a thousand “likes”, retweets or YouTube videos.
Đừng coi thường giá trị của làm gương sáng, vì điều đó có sức mạnh hơn cả ngàn lời nói, ngàn “like”, retweets hay videos Youtube.
Chuyen muc Hoi Ngo

ỦNG HỘ-CHIA SẺ




HIỆP THÔNG THÁNG 03/2017

Websites Gia đình

BỘ ĐẾM

  • Đang truy cập: 31
  • Khách viếng thăm: 25
  • Máy chủ tìm kiếm: 6
  • Hôm nay: 7435
  • Tháng hiện tại: 311954
  • Tổng lượt truy cập: 16536991