Banner giua trang

Bức họa Giáng Sinh tại Đại Chủng Viện Huế và công việc phục chế

Đăng lúc: Thứ tư - 24/10/2018 21:45 - Người đăng bài viết: ccshue
-

-

Bức họa sơn mài với chủ đề Giáng Sinh của danh họa Nguyễn Gia Trí vào năm 1941 đã gợi hứng cho nhiều họa sĩ Việt Nam thời đó bước vào một đề tài truyền thống trong hội họa, nhưng lại khá xa lạ với các họa sĩ Việt Nam: chủ đề về đức tin công giáo.
Bức họa Giáng Sinh tại Đại Chủng Viện Huế và công việc phục chế
 
Bức họa sơn mài với chủ đề Giáng Sinh của danh họa Nguyễn Gia Trí vào năm 1941 đã gợi hứng cho nhiều họa sĩ Việt Nam thời đó bước vào một đề tài truyền thống trong hội họa, nhưng lại khá xa lạ với các họa sĩ Việt Nam: chủ đề về đức tin công giáo. Ngay sau khi bức sơn mài Giáng Sinh của Nguyễn Gia Trí được hoàn tất, vào năm 1942-1943, hai họa sĩ Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung cũng đã bắt tay vào thực hiện bức họa sơn mài cùng chủ đề. Ban đầu, bức họa của hai họa sĩ Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung được đặt tại nhà nguyện Đại Chủng Viện Xuân Bích Hà Nội (nay là khách sạn Đê La Thành). Theo dòng trôi nổi của lịch sử đất nước, bức họa đã được đưa vào Vĩnh Long, được chuyển tới Thị Nghè, và sau cùng, từ năm 1962, bức họa được đặt trang trọng tại nhà nguyện Đại Chủng Viện Huế. Sau gần 80 năm tồn tại, với nhiều lần di chuyển, cùng với khí hậu khắc nghiệt tại Huế, bức họa đã xuống cấp trầm trọng, vì thế các linh mục Xuân Bích Việt Nam đã quyết định phục chế bức họa. Nhân dịp công việc phục chết hoàn tất, chúng tôi xin được đưa ra một vài điểm so sánh giữa bức họa Giáng Sinh tại chủng viện Huế với bức họa của Nguyễn Gia Trí, sau đó chúng tôi sẽ trình bày đôi nét về tình trạng bức họa trước khi phục chế, và sau cùng, chúng tôi sẽ nói sơ lược về công việc phục chế.
 
So sánh hai bức họa
 
Hai bức họa được thực hiện ở những thời điểm tương đối gần nhau, theo cùng một chủ đề, nên mang rất nhiều nét tương đồng, nhưng đồng thời cũng chứa đựng nhiều khác biệt.
 
Trước tiên, xét về mặt kích thước, hai bức tranh đều gồm ba tấm ghép lại, kích thước gần bằng nhau, bức của Nguyễn Gia Trí 2,37m x 1,30m, bức của Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung 2,24m x 1,46m. Về chất liệu và kĩ thuật, cả hai bức đều dùng kĩ thuật sơn mài đắp nổi. Họa sĩ dùng vải bọc tấm gỗ, rồi đắp sơn ta làm nền, tức làm cốt vóc. Những mầu sắc khác nhau được pha trộn từ những chất liệu tự nhiên cùng với sơn ta, tạo nên bảng mầu rất riêng biệt.
 

Bức họa của Nguyễn Gia Trí.

 

Bức họa của Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung

(ảnh chụp của Viện Viễn Đông Bác Cổ trước năm 1954).
 
Xét về bố cục, bức họa của Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung lấy lại rất nhiều chi tiết và các nhân vật trong bức họa của Nguyễn Gia Trí. Tuy nhiên, họ cũng đã sắp xếp lại các nhân vật, mở rộng góc nhìn, tạo không gian rộng hơn. Đặc biệt, dù hai họa sĩ lấy lại phong cách hội nhập văn hóa, tức các nhân vật được Việt Nam hóa, nhưng nếu bức họa của Nguyễn Gia Trí theo trường phái ấn tượng – tượng trưng, tức là họa sĩ đã chắt lọc hình ảnh và đưa vào không gian giầu tính biểu tượng, thì bức họa của Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung lại đi theo trường phái hiện thực – cổ điển, các hình ảnh được diễn tả khá chân thực và tỉ mỉ. Nếu như bức họa của Nguyễn Gia Trí tạo cảm giác của một không gian xao động, đầy âm thanh và chuyển động, thì bức họa của Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung lại tạo ấn tượng về bầu khí thanh bình, dân dã, đặt hai mảng sáng tối tương phản đồng thời cho thấy Chúa Hài Đồng là trung tâm tỏa lan ánh sáng.
 
Có thể nói, dù không phải là người công giáo, các tác giả của cả hai bức họa đã diễn tả rất thành công đức tin công giáo: Chúa Hài Đồng là người thật, đã từ trời đến giữa nhân loại để chiếu tỏa ánh sáng cứu độ cho nhân thế khổ đau.
 
Bức họa tại Huế trước khi phục chế
 
Như đã nói ở trên, sau gần 80 năm, bức họa Giáng Sinh tại chủng viện Huế đã bị xuống cấp trầm trọng. Đầu tháng 10-2017, hai chuyên gia về tranh sơn mài là họa sĩ Nguyễn Trường Linh và Nguyễn Thành Long đã được mời đến để khảo sát trực tiếp bức họa và các họa sĩ đã đưa ra những nhận xét như sau về tình trạng bức họa[1]:
 
1. Vóc cốt nền bằng gỗ thịt, chưa bị hư hại, mối mọt.
 
2. Các cạnh mép, góc bức họa do di dời nhiều lần đã bị tróc lở, một số viền mép liên quan đến họa tiết của bức họa cũng bị như trên (mây đắp nổi và nền nhăn).
 

Tình trạng viền mép bức họa.
 
3. Bề mặt bức họa bị rạn nứt do thời tiết, thời gian và khí hậu, một số họa tiết quan trọng của bức họa được đắp nổi đang bị rạn nứt có khả năng bong tróc từng mảng.
 
– Phần núi phía sau Đức Mẹ và các thiên thần:

 
 
– Phần đầu, phần thân áo, tà áo của Thánh Giuse:

 
 
4. Mảng nền tạo nhăn, dát vàng vẫn giữ được hình thức gần như ban đầu, tuy nhiên vài mảng bị bay màu và ôxy hóa nên sẽ phải dát lại vàng từng khu vực. Trong khu nền có các mảng mây cũng bị tình trạng bay mất phần vàng dát.

 
 
5. Các nhân vật chính ở trung tâm bức họa gồm Chúa Hài Đồng, Đức Mẹ, Thánh Giuse, gần như mất hết phần vàng dát, chân dung Đức Mẹ và Thánh Giuse đã bị sửa, vẽ lại bằng sơn dầu không đúng với nguyên tác.

 
 

So sánh gương mặt thánh Giuse với trước khi phục chế với ảnh trước năm 1954.
 
6. Do thời gian màu sắc trên bức họa bị bay màu, xỉn, bạc màu. Phần mây, phần sáng trên các hào quang, tà áo của các thiên thần trong nguyên tác được các tác giả dát vàng, cũng như chân dung các thiên thần đã bị mất hết vàng do nền lót bột màu hút ẩm đã tác động ngược lên mặt tranh.
 
7. Các nhóm nhân vật phụ bị mất màu và có các vết xước cần được xử lí.
 

Tình trạng bức họa trước khi phục chế.

 

Bức họa sau khi được tẩy rửa
.
 
Cuộc khảo sát cùng với những trình bày chi tiết và kĩ lưỡng của các họa sĩ cho thấy rằng cần phải phục chế bức họa trước khi các mảng sơn vốn đã bị nứt có thể bong tróc.
 
Việc phục chế bức họa
 
Cùng với việc khảo sát tình trạng bức họa, hai họa sĩ Nguyễn Trường Linh và Nguyễn Thành Long cũng đưa ra những giải pháp cụ thể cho từng vấn đề[2]:
 
1- Xử lí lại các viền mép bức họa bằng sơn sống và sơn then để đưa bức họa trở về nguyên trạng.
 
2- Đắp lại cạnh mép, góc bức họa, các họa tiết mây đắp nổi bằng sơn sống trộn đất phù sa.
 
3- Sử dụng keo đặc biệt theo công nghệ mới để hàn gắn phần đế đang bị nứt rạn (keo này sẽ bịt kín các lỗ khí do tác động co ngót của sơn, màu với nền vóc), sau đó xử lí lại nền các phần bị nứt để liền mạch.
 
4- Dát lại vàng từng khu vực của nền nhăn và toàn bộ phần mây đắp nổi.
 
5- Căn cứ vào ảnh chụp  trước năm 1954, chỉnh sửa lại chân dung của các nhân vật trung tâm theo đúng tinh thần và lối vẽ của các tác giả (đây là phần phục chế khó nhất, vì các nhân vật đã bị mất tính nguyên bản).
 
6- Xử lí lại các nền đen của toàn bộ bề mặt tranh cho hết bọt khí – để không còn tác nhân hút ẩm, sau đó dát lại vàng toàn bộ và vẽ lại các họa tiết, ánh sáng, màu sắc theo ảnh chụp nguyên tác trước năm 1954.
 
7- Xử lí màu, dát lại vàng phần nền nhăn, các nhân vật phụ, các nhóm họa tiết cây cỏ, các con vật, các vết xước, và các đường nét …
 
Sau khi hoàn thiện, bức họa sẽ được phủ sơn bảo vệ bề mặt, chống bụi và chống ôxy hóa. Sau đó, bức họa sẽ được đánh bóng đưa về gần nguyên bản với chất lượng đảm bảo kéo dài tuổi thọ bức tranh trong nhiều thập niên tiếp theo.
 
Đầu tháng 11-2017, bức họa đã được chuyển tới xưởng vẽ của hai họa sĩ Nguyễn Trường Linh và Nguyễn Thành Long. Công việc phục chế được tiến hành có sự giám sát và góp ý của họa sĩ Nguyễn Dân Quốc. Các họa sĩ cũng thường xuyên trao đổi với các linh mục đang làm việc tại chủng viện Huế. Sau ba tháng sử dụng các kĩ thuật và chất liệu sơn mài truyền thống, bức họa đã được đưa trở về gần với nguyên bản.
 

Bức họa sau khi phục chế.
 
Về tư tưởng thần học, Bức họa Giáng Sinh của hai họa sĩ Hoàng Tích Chù và Nguyễn Tiến Chung đã diễn tả rất đạt ý tưởng hội nhập văn hóa, tức là nỗ lực trình bày đức tin công giáo bằng những đường nét văn hóa rất Việt Nam. Về mặt này, hai họa sĩ đã chịu ảnh hưởng về phong cách của họa sĩ Nguyễn Gia Trí, và có lẽ còn có những đóng góp của Nguyễn Đệ, người đặt làm bức họa. Về mặt nghệ thuật, bức họa này là một trong những nỗ lực đầu tiên dùng kĩ thuật sơn ta truyền thống, thêm vào đó là những sáng tạo riêng của hai họa sĩ, để đưa một nghề truyền thống tới mức nghệ thuật hội họa đỉnh cao. Xét như thế, về nhiều mặt, bức họa này có giá trị hết sức đặc biệt. Với lần phục chế bài bản và công phu này, chúng tôi hi vọng bức họa Giáng Sinh tại chủng viện Huế sẽ còn tồn tại lâu dài, tiếp tục là di sản vật chất và tinh thần của các thế hệ linh mục và sinh viên Xuân Bích Việt Nam, đồng thời là di sản nghệ thuật quí báu của nền mĩ thuật Việt Nam.
 
Vinhsơn Trần Minh Thực, PSS
 
[1] Trong phần in nghiêng ở đây, chúng tôi dùng lại bản miêu tả tình trạng bức tranh do hai họa sĩ khảo sát, với chút ít điều chỉnh.
[2] Trong phần in nghiêng ở đây, chúng tôi dùng lại những đề nghị của hai họa sĩ, với chút ít điều chỉnh.

Tác giả bài viết: Vinhsơn Trần Minh Thực, PSS
Nguồn tin: Trang tin TGP Huế.
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TRUYỀN THÔNG TIN VUI VÀ HY VỌNG

…Tôi muốn khuyến khích mọi người tham gia vào các loại hình truyền thông mang tính xây dựng, loại bỏ định kiến với người khác và cổ võ nền văn hóa gặp gỡ, giúp mọi người chúng ta nhìn thế giới xung quanh một cách thực tế và đầy tin tưởng.   …Tôi muốn góp phần vào việc tìm kiếm một phong cách...

ĐỨC THÁNH CHA TRÊN TWITTER 11/2018


Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 14/11/2018 

- Jesus is not pleased with a “percentage of love”: we cannot love him at twenty, fifty or sixty percent. It’s all or nothing.
Chúa Giêsu không bằng lòng một “tỷ lệ yêu thương”: chúng ta không thể yêu Ngài hai mươi, năm mươi hoặc sáu mươi phần trăm. Hoặc là tất cả hoặc không chút nào cả.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 13/11/2018 

- The first step to knowing Jesus Christ is to recognize our own poverty and our need to be saved.
Để nhận biết Đức Kitô trước tiên phải nhìn nhận sự khốn cùng của mình và nhu cầu được cứu thoát.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/11/2018 

- Let us pray today for bishops so that they may always be what Saint Paul calls them to be: humble, gentle, servants.
Hôm nay chúng ta hãy cầu nguyện cho các giám mục để các ngài trở nên như thánh Phaolô mời gọi: khiêm tốn, hiền lành và phục vụ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/11/2018 

- Sunday is a holy day for us, sanctified by the celebration of the Eucharist, which is the living presence of the Lord among us and for us.
Ngày Chúa nhật là thánh nhật của chúng ta, được thánh hóa nhờ việc cử hành bí tích Thánh Thể, sự hiện diện sống động của Chúa giữa chúng ta và cho chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 9/11/2018 

- Where there is sin there is also the merciful Lord God who forgives if you go to Him.
Nơi nào có tội lỗi, nơi đó cũng có Thiên Chúa đầy lòng thương xót thứ tha nếu bạn đến với Ngài.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 3/11/2018 

- God is faithful and our hope in Him is like a fixed anchor in heaven.
Thiên Chúa là Đấng trung tín và việc chúng ta hy vọng vào Ngài cũng giống như chiếc neo bám chặt vào thiên đàng.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 31/10/2018 

- We need smiling Christians, not because they take things lightly, but because they are filled with the joy of God, because they believe in love and live to serve.
Chúng ta cần những Kitô hữu biết cười, không phải vì họ xem nhẹ mọi chuyện, nhưng vì họ đầy niềm vui của Thiên Chúa, bởi lẽ họ tin vào tình yêu và sống để phục vụ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 30/10/2018 

- If you want to listen to the Lord’s voice, set out on the journey, live out your search. The Lord speaks to those who search.
Nếu bạn muốn nghe tiếng Chúa, hãy lên đường, hãy tìm kiếm. Chúa nói với những ai đang tìm kiếm.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 29/10/2018 

- We are called to listen to what the Spirit tells us. The Holy Spirit is always something new.
Chúng ta được mời gọi lắng nghe Chúa Thánh Thần nói với chúng ta. Chúa Thánh Thần luôn là điều mới mẻ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/10/2018 

- Saint Paul gives us very practical advice about preserving unity: “Bear with one another in love”.
Thánh Phaolô cho chúng ta lời khuyên rất thực tiễn để duy trì sự hiệp nhất: “Hãy chịu đựng nhau trong đức ái”.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 25/10/2018 

- It would be wonderful if, every day, at some moment, we could say: “Lord, let me know you and let me know myself”.
Thật đẹp nếu trong khoảnh khắc nào đó của từng ngày sống, chúng ta có thể nói: “Lạy Chúa xin cho con biết Chúa và xin cho con biết con”.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 22/10/2018 

- The company of the saints helps us to recognize that God never abandons us, so that we can live and bear witness to hope on this earth.
Xin cộng đoàn các thánh giúp chúng ta hiểu rằng Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi chúng ta, để chúng ta có thể sống và làm chứng niềm hy vọng giữa trần thế.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 19/10/2018 

- The leaven of Christians is the Holy Spirit that allows us to grow amidst the difficulties of the journey, but always with hope.
Chất men của Kitô hữu là Chúa Thánh Thần, Đấng làm chúng ta lớn lên giữa những khó khăn của cuộc đời, nhưng luôn trong hy vọng.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 17/10/2018 

- When we listen to the Word of God, we obtain the courage and perseverance to offer the best of ourselves to others.
Khi lắng nghe Lời Chúa, chúng ta tìm được sự can đảm và kiên trì để trao ban điều tốt nhất của chúng ta cho tha nhân.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/10/2018 

- Praying is not like using a magic wand. Prayer requires commitment, constancy and determination.
Cầu nguyện không phải là sử dụng chiếc đũa thần. Cầu nguyện là phải dấn thân, kiên trì và quyết tâm.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 09/10/2018 

- Spend time before the Lord in contemplation, and do everything possible for the Lord at the service of others. Contemplation and service: this is our path of life.
Dùng thì giờ suy gẫm trước mặt Chúa và làm cho Chúa tất cả khi phục vụ người khác. Chiêm niệm và hành động: đó là con đường của đời sống chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 06/10/2018 

- We ask the Lord for the gifts of dialogue and patience, of the closeness and welcome that loves, pardons and doesn’t condemn.
Chúng ta hãy cầu xin Chúa ban ơn biết đối thoại và kiên nhẫn, gần gũi và tiếp nhận trong yêu thương, tha thứ và không kết án.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 01/10/2018 

- We fly to Thy protection, O Holy Mother of God. Do not despise our petitions in our necessities, but deliver us always from all dangers, O Glorious and Blessed Virgin.
Lạy Mẹ Thiên Chúa, chúng con ẩn náu dưới bóng từ ái của Mẹ. Xin chớ chê bỏ lời con kêu cầu trong cơn khốn khó, nhưng cứu chúng con khỏi mọi hiểm nguy. Lạy Đức Trinh nữ vinh hiển và được chúc phúc.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 27/9/2018 

- Jesus gave us a simple programme for journeying towards holiness: the commandment of love for God and our neighbor.
Chúa Giêsu đã cho chúng ta một chương trình đơn giản trong hành trình nên thánh: giới răn mến Chúa và yêu người lân cận.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/9/2018 

- Let us pray that programmes for development may predominate in the world, and not those for weapons.
Chúng ta hãy cầu nguyện cho các nhà hoạch định chính sách biết ưu tiên cho phát triển chứ không phải cho vũ khí.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/9/2018 

- Let us allow the Holy Spirit to clothe us with the weapons of dialogue, understanding, the search for mutual respect and fellowship!
Chúng ta hãy để Chúa Thánh Thần trang bị cho chúng ta những vũ khí đối thoại, hiểu biết, kiếm tìm sự tôn trọng nhau và tình huynh đệ!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 23/9/2018 

- Let us offer our lives in service and in joy, to make known to everyone that Jesus Christ is our only hope!
Hãy sống vui vẻ và phục vụ, để làm cho mọi người biết rằng Đức Giêsu Kitô là niềm hy vọng duy nhất của chúng ta!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 21/9/2018 

- Peace is a choice: it cannot be imposed and it isn’t found by chance.
Hòa bình là một lựa chọn: Hòa bình không thể bị áp đặt, cũng không phải chuyện từ đâu tới.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 19/9/2018 

- Goodness is loving and never imposes itself. It is a choice.
Lòng tốt là một thứ tình yêu không bao giờ áp đặt. Lòng tốt là một lựa chọn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 17/9/2018 

- It takes effort to always do good… The road to holiness is not for the lazy!
Làm điều tốt thì mệt… Con đường nên thánh không dành cho người lười biếng!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 14/9/2018 

- Today the Church invites us to contemplate the Cross of Our Lord. Contemplating the Cross for us Christians means contemplating both a sign of defeat and a sign of victory.
Hôm nay Giáo hội mời gọi chúng ta chiêm ngắm Thập Giá của Chúa chúng ta. Đối với Kitô hữu, chiêm ngắm Thập Giá là chiêm ngắm cả hai dấu chỉ của thất bại và của chiến thắng.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/9/2018 

- Mary our Mother knows the joys and difficulties that we experience along our journey.
Đức Maria Mẹ chúng ta biết những niềm vui và những khó khăn mà chúng ta trải qua trong suốt hành trình của mình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/9/2018 

- Jesus came down on earth so that we could go up to heaven: this is the mystery of the Cross.
Đức Giêsu xuống trần gian để chúng ta có thể lên thiên đàng: đó là mầu nhiệm của Thập Giá.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/9/2018 

- Without the right to education there is no real freedom, which allows every person to be the protagonist of their own destiny!
Không có quyền được giáo dục thì không có tự do đích thực, điều làm cho mỗi người trở thành vai chính của vận mệnh riêng mình!

Tin Mới

Sứ điệp Đức Thánh Cha Ngày Thế giới người nghèo lần II
Lễ các Thánh Tử đạo Việt Nam. Cuộc bách hại đạo hôm nay
5 thứ làm hại tim, phổi, thận, gan, mật nhiều nhất
Chủ đề của Sứ điệp Ngày Hoà bình Thế giới lần thứ 52 (năm 2019)
'Nghệ thuật đảo ngược' nhìn đời bằng con mắt lạc quan
Cáo phó: Cụ bà Maria Lê Thị Hiệp đã được Chúa gọi về
Thâm nhập đường dây sản xuất 'thuốc làm từ thịt người' của Trung Quốc đang gây chấn động dư luận
Triết lý giáo dục: Nhân bản – Dân tộc – Khai phóng. Lược sử hệ thống giáo dục tại Việt Nam trước năm 1975
Chúa nhật 32 TN B. Làm việc nhỏ với một tình yêu lớn
Trà gừng tốt cho sức khỏe ra sao?
Đây là lý do tại sao Nhật Bản không giống với bất kỳ quốc gia nào
Tiền có cánh, đất có chân và những thứ đúng quy trình!
ĐTC Phanxicô: Hôn nhân là một cuộc hành trình đi từ “tôi” đến “chúng ta”
“Thư thất điều” của nhà cách mạng Phan Châu Trinh gởi vua Khải Định
Chia sẻ của một người Trung Quốc về nước Mỹ: “Quốc gia của sự tin tưởng”
Chúa nhật 31 TN B. Phụng thờ Thiên Chúa đi đôi với việc phục vụ con người
Bế mạc Thượng HĐGM: Thư gửi giới trẻ
'Kiểm duyệt' ảnh em bé Yemen suy dinh dưỡng, Facebook bị phản đối
Lớp mình HT68 và những cái…NHẤT
Cho đi sẽ được nhận lại
Chuyen muc Hoi Ngo

ỦNG HỘ-CHIA SẺ


========================================





HIỆP THÔNG THÁNG 11/2018

Websites Gia đình

BỘ ĐẾM

  • Đang truy cập: 37
  • Hôm nay: 3855
  • Tháng hiện tại: 148914
  • Tổng lượt truy cập: 24877188