Banner giua trang

Chuyện một bài thơ

Đăng lúc: Thứ ba - 13/12/2016 09:32 - Người đăng bài viết: ccshue
-

-

Cuối năm 2016, báo chí trong nước có nhiều bài viết về bài thơ Nam quốc sơn hà in trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7 tập 1 của Nhà xuất bản Giáo Dục. Đây là bài thơ chữ Hán không có tựa đề, không xác định được tác giả, có nhiều dị bản.
Chuyện một bài thơ
 
Cuối năm 2016, báo chí trong nước có nhiều bài viết về bài thơ Nam quốc sơn hà in trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7 tập 1 của Nhà xuất bản Giáo Dục.
 
 
Đây là bài thơ chữ Hán không có tựa đề, không xác định được tác giả, có nhiều dị bản. Bài thơ được đọc lên trong đêm danh tướng Lý Thường Kiệt chuẩn bị tấn công quân nhà Tống xâm lược nên được tương truyền là của Lý Thường Kiệt.
 
Bản phiên âm Hán - Việt của bài thơ như sau:
 
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
 
Bài thơ tràn đầy tình yêu nước, được đọc lên như một lời tuyên bố hùng hồn cảnh cáo kẻ xâm lược ngay trên chiến trường nên được ca ngợi là “tuyên ngôn độc lập đầu tiên”. Nhiều bậc túc nho đời sau đã dịch bài thơ ra tiếng Việt.
 
Ngay trong các bản dịch cũng có nhiều dị bản bởi cách biên tập và cách in của nhiều nhà xuất bản khác nhau. Tuy vậy, bản dịch quen thuộc nhất đối với nhiều thế hệ học sinh, sinh viên và nhà khảo luận văn học trung đại nước ta vẫn là bản của học giả Trần Trọng Kim:
 
Sông núi nước Nam, vua Nam ở.
Rành rành phân định tại sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm.
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.
 
Nguyên tác Hán văn là bài thất ngôn tứ tuyệt, bản dịch tiếng Việt của Trần Trọng Kim cũng là thơ tứ tuyệt. Toàn bài chỉ có 28 chữ, tính hàm súc, tính cô đọng của nguyên tác và bản dịch đều bảo đảm. Thế nhưng những người biên soạn sách giáo khoa văn lớp 7 không sử dụng bản dịch này, mà đưa vào bản dịch của Lê Thước và Nam Trân. Đưa một bản dịch khác để thay cho một bản dịch quen thuộc thì cũng là chuyện bình thường khi soạn sách giáo khoa.
 
Thế nhưng chuyện bất bình thường ở đây là các nhà biên soạn “biên tập” cắt bỏ câu số 1 trong bản dịch mới này là câu “Núi sông Nam Việt vua Nam ở”, lại đưa câu số 1 trong bản dịch của Trần Trọng Kim vào, thành ra bản dịch “tổng hợp” đầu Trần Trọng Kim mà lưng, mình và chân tay là… Lê Thước và Nam Trân:
 
Sông núi nước Nam, vua Nam ở.
Vằng vặc sách trời chia xứ sở.
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây.
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
(Theo Lê Thước và Nam Trân)
 
Phải công bằng mà nói, bản dịch của hai vị Lê Thước và Nam Trân có cái hay riêng, không kém gì bản dịch của Trần Trọng Kim. Tuy nhiên, biên soạn sách giáo khoa có nghĩa là làm văn hóa, học thuật. Nguyên tắc của văn hóa, học thuật là khi trích dẫn, phải nói rõ nguồn gốc, xuất xứ, tác giả của điều được trích dẫn để tránh cho người đọc, người học ngộ nhận, sai lầm kiến thức không đáng có.
 
Tiếc thay, các nhà biên soạn tập sách giáo khoa này đã làm một việc vừa nguy hiểm lại vừa tức cười là đưa một câu thơ dịch của Trần Trọng Kim vào và buộc học trò phải hiểu đó là thơ dịch của Lê Thước và Nam Trân! Kiểu làm đó thật phi khoa học và không sòng phẳng chút nào đối với nhà văn hóa Trần Trọng Kim.
 
Một nguyên tắc lớn của ngành sư phạm là chọn cái gì dễ đọc, dễ học, dễ nhớ để dạy cho trẻ con. Bản dịch của Trần Trọng Kim ra thơ tứ tuyệt vần bằng, đáp ứng được tiêu chí dễ đọc, dễ học, dễ nhớ. Ba câu dịch của bản dịch in trong sách giáo khoa vần trắc; khó đọc, khó học và khó nhớ.
 
Ta hiểu lý do vì sao mà các nhà thơ thường làm thơ vần bằng, ít khi làm thơ vần trắc; lịch sử văn học VN cũng ít có những bài thơ tứ tuyệt và bát cú vần trắc. Cách lý giải của người chủ biên biên soạn giáo khoa về chuyện tại sao phụ huynh và học sinh thích bản dịch vần bằng của Trần Trọng Kim hơn bản dịch vần trắc này là “do thích êm tai” cũng không đúng với nguyên tắc sư phạm.
 
Trần Trọng Kim (1883 - 1953), bút danh Lệ Thần, là một nhà sư phạm uyên bác. Ông viết 18 tác phẩm gồm đủ sách giáo khoa, khảo luận, lịch sử; thật sự là bậc thầy của thiên hạ trong giai đoạn nền tân học mới hình thành.
 
Tác phẩm Việt Nam sử lược của ông được coi là cuốn sử học mực thước, được nhiều thế hệ người Việt Nam xem trọng. Ba tập Quốc văn giáo khoa thư của ông được nhiều thế hệ học sinh xem là sách gối đầu giường. Nhà văn Sơn Nam nhận định: “Văn chương cứ réo rắt như đàn Nam xuân” (trong Hương rừng Cà Mau).
 
Nỗi đau duy nhất của cuộc đời Trần Trọng Kim là ông đã nhận lời của người Nhật và vua Bảo Đại, chịu đứng ra làm thủ tướng của nhà nước thân Nhật từ tháng 4.1945 tới tháng 9.1945. Một nội các được thành lập vội vàng như vậy được coi là tay sai Nhật. Người ta gọi ông là thủ tướng bù nhìn.
 
Giá như không vướng vào vai trò thủ tướng trong vòng năm tháng này thì hình tượng và tài năng nhà sư phạm, nhà sử học, con người uyên bác Trần Trọng Kim rực rỡ biết bao nhiêu. Thật là điều đáng tiếc.
 
Tuy nhiên, người đời sau chỉ có những con người do lịch sử để lại chứ không thể có con người như mình muốn có. Cũng vậy, chúng ta chỉ có thể thay đổi hiện tại và tương lai chứ không thể thay đổi những gì đã xảy ra trong quá khứ của lịch sử.
 
Chính vì vậy mà học thuật và văn hóa vẫn luôn luôn đi theo hướng mở, nghĩa là người đi sau căn cứ vào lịch sử người đi trước để mở ra một cái nhìn khoan dung, nhân hậu đối với người đi trước.
 
Nếu làm học thuật văn hóa mà cứ bỏ quên những đóng góp của một người đi trước cho nền học thuật văn hóa hay tạo ra những kiến thức sai lầm cho trẻ em hôm nay và mai sau thì thật là có lỗi đối với đất nước và không công bằng đối với người xưa.
 
Bài thơ dịch Nam quốc sơn hà của nhà sư phạm kiêm nhà văn hóa Trần Trọng Kim quá hay. Nếu các nhà soạn sách giáo khoa đưa vào giáo trình thì phải ghi rõ Bản dịch của Trần Trọng Kim còn không dùng thì cứ mạnh dạn đưa một bản dịch mới và tôn trọng nguyên văn của bản dịch mới đó chứ không nên cắt một câu của Trần Trọng Kim “ráp” vào ba câu dịch của Lê Thước và Nam Trân.
 
Các nhà làm sách giáo khoa mà “lắp ráp” kiểu này thì chính hai dịch giả Lê Thước và Nam Trân cũng chẳng vui chút nào bởi “tác phẩm ba câu” của họ hằng ngày vẫn bị trẻ con hiểu là bài thơ tứ tuyệt! Nếu các nhà soạn sách giáo khoa cảm thấy mấy chục bản dịch (sau bản dịch của Trần Trọng Kim) là chưa đạt yêu cầu thì nên dịch một bản mới để dạy trẻ con. Mà điều này thì các tác giả biên soạn sách giáo khoa phải làm cho được.
 
Sách giáo khoa môn văn - sách dạy trẻ con học làm người, luôn luôn cần đến những giá trị tình cảm, tư tưởng đạo đức, thái độ chính trị cao nhất. Hơn những nội dung giáo dục khác, học văn là học để làm con người trung thực.
Tác giả bài viết: Vũ Đức Sao Biển
Nguồn tin: thanhnien.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TRUYỀN THÔNG TIN VUI VÀ HY VỌNG

…Tôi muốn khuyến khích mọi người tham gia vào các loại hình truyền thông mang tính xây dựng, loại bỏ định kiến với người khác và cổ võ nền văn hóa gặp gỡ, giúp mọi người chúng ta nhìn thế giới xung quanh một cách thực tế và đầy tin tưởng.   …Tôi muốn góp phần vào việc tìm kiếm một phong cách...

ĐỨC THÁNH CHA TRÊN TWITTER 07/2018


Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 18/7/2018 

- Jesus invites us to build the civilization of love together in the situations we are called to live every day.
Chúa Giêsu mời gọi chúng ta cùng nhau xây dựng nền văn minh tình yêu trong những hoàn cảnh mà chúng ta được mời gọi để sống mỗi ngày.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 15/7/2018 

- Try reading the Gospel for at least five minutes every day. You will see how it changes your life.
Cố gắng đọc Tin Mừng ít nhất 5 phút mỗi ngày. Bạn sẽ thấy rằng nó thay đổi cuộc sống của bạn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 11/7/2018 

- Europe rediscovers hope when the human person is at the heart of its institutions. St Benedict, pray for us!
Châu Âu tìm lại được niềm hy vọng chừng nào con người được đặt vào trung tâm của các thể chế của họ. Lạy thánh Bênêđictô, xin cầu cho chúng con!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 08/7/2018 

- Every occasion is a good one to spread Christ’s message!
Mọi cơ hội đều là dịp tốt để rao truyền sứ điệp của Đức Kitô!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/7/2018 

- May all humanity hear the cry of the children of the Middle East. Drying their tears the world will get back it’s dignity.
Mong sao toàn nhân loại nghe thấy tiếng kêu khóc của các trẻ em vùng Trung Đông. Bằng cách lau khô những giọt lệ của chúng, nhân loại sẽ tìm lại được phẩm giá của mình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/7/2018 

- The God of all consolation, who heals the broken hearts and takes care of the wounds, hear our prayer: Let there be peace in the Middle East!
Lạy Chúa là nguồn mọi an ủi, Đấng chữa lành các con tim tan vỡ, chăm sóc những vết thương, xin lắng nghe lời chúng con khẩn cầu: Xin cho Trung Đông được hòa bình!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 05/7/2018 

- Do we know how to silence our hearts and listen to the voice of God?
Chúng ta có biết thinh lặng trong lòng để lắng nghe tiếng Chúa không?

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 03/7/2018 

- We receive God’s graces to share them with others.
Chúng ta nhận được ơn Chúa để chia sẻ cho người khác.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 28/6/2018 

- Let us pray for the new Cardinals: may they assist me in my ministry as Bishop of Rome, for the good of all God’s people.
Chúng ta hãy cầu nguyện cho các Tân Hồng Y: Ước mong các ngài giúp tôi trong nhiệm vụ Giám mục Rôma, vì lợi ích của toàn dân Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 27/6/2018 

- We are called to assist the elderly, the sick and the unborn: life must always be protected and loved, from conception to its natural conclusion.
Chúng ta được mời gọi giúp đỡ người già cả, bệnh tật và các thai nhi: sự sống luôn cần được bảo vệ và yêu thương, từ khi được thụ thai cho đến phút lâm chung.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/6/2018 

- Torture is a mortal sin! Christian communities must commit themselves to helping victims of torture.
Tra tấn con người là một tội trọng! Các cộng đồng Kitô hữu cần phải cam kết giúp đỡ các nạn nhân bị tra tấn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 24/6/2018 

- Like St John the Baptist, Christians have to humble themselves so that the Lord can grow in their hearts.
Như thánh Gioan Tẩy Giả, Kitô hữu phải hạ mình để Chúa được lớn lên trong tâm hồn mình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 23/6/2018 

- Let us ask our Lord to help us understand that love is service, love means taking care of others.
Chúng ta hãy cầu xin Chúa giúp chúng ta học biết rằng yêu thương là phục vụ, yêu thương là quan tâm đến tha nhân.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 22/6/2018 

- Love for others needs to become the constant factor of our lives.
Yêu thương tha nhân phải trở thành yếu tố bất biến của đời sống chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 20/6/2018 

- A person’s dignity does not depend on them being a citizen, a migrant, or a refugee. Saving the life of someone fleeing war and poverty is an act of humanity.
Nhân phẩm của một người không hệ tại họ là công dân, là người nhập cư hay người tị nạn. Cứu giúp người thoát khỏi chiến tranh hay cảnh cùng khổ là một hành vi nhân đạo.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 18/6/2018 

- Let us try to express the joy of God’s Kingdom in every way possible!
Trong mọi hoàn cảnh, chúng ta hãy cố gắng biểu lộ niềm vui của Nước Trời!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 14/6/2018 

- I send my cordial greetings to all those following the World Soccer Championships that begin today in Russia. I hope this sports event may be a positive opportunity for encounter and fellowship.
Tôi gửi lời chào thân ái đến với tất cả mọi người theo dõi Giải Vô địch Bóng đá Thế giới khởi tranh hôm nay tại Nga. Tôi hy vọng sự kiện thể thao này là cơ hội tích cực để gặp gỡ và hữu nghị.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 12/6/2018 

- Children must be able to play, study and grow in a peaceful environment. Woe to anyone who stifles their joyful impulse to hope!
Trẻ em cần được nô đùa, học tập và phát triển trong một môi trường thanh bình. Vô phúc cho ai cản trở niềm vui mang đến hy vọng nơi chúng!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 09/6/2018 

- Mary is exactly what God wants His Church to be: a loving and humble Mother, poor in possessions but rich in love.
Mẹ Maria chính xác là hình mẫu mà Chúa muốn nơi Giáo Hội của Ngài: Một người Mẹ khiêm tốn và yêu thương, nghèo của cải nhưng giàu tình thương.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/6/2018 

- For those who are with Jesus, evil is just a provocation to love even more.
Ai ở trong Chúa Giêsu, sự dữ là động lực để yêu thương nhiều hơn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/6/2018 

- Loving Christ is not a superficial sentiment. It is an attitude of the heart that we demonstrate when we live as He wants us to.
Tình yêu đối với Đức Kitô không phải là cảm giác hời hợt. Đó là một thái độ nội tâm thể hiện qua việc chúng ta sống như Ngài muốn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 05/6/2018 

- Lord, reawaken in us a sense of praise and gratitude for our Earth, and for everything you have created.
Lạy Chúa, xin hãy đánh thức nơi chúng con tâm tình ngợi khen và lòng biết ơn đối với Trái đất của chúng con, và tất cả thụ tạo mà Chúa đã dựng nên.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 04/6/2018 

- The living presence of Christ within us is the light that guides our choices, the flame that warms our hearts as we go to meet the Lord.
Sự hiện diện sống động của Đức Kitô nơi chúng ta là ánh sáng hướng dẫn những lựa chọn của chúng ta, là ngọn lửa sưởi ấm con tim chúng ta trên con đường đến với Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 03/6/2018 

- On this Feast of Corpus Christi, we need to remember that Jesus, the Bread of Life, is our strength and support on life’s journey.
Khi cử hành lễ Mình Máu Thánh Chúa Kitô, chúng ta cần nhớ rằng Chúa Giêsu là Bánh Hằng Sống, là sức mạnh và nguồn trợ lực cho đời sống chúng ta.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 02/6/2018 

- Seek the Lord in prayer: He is the one who has called you.
Hãy tìm kiếm Chúa trong lời cầu nguyện: Chính Ngài là Đấng đã gọi bạn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 01/6/2018 

- Love can recognize good things even in bad situations. Love keeps a tiny flame alight even in the darkest night.
Tình yêu cho chúng ta nhận ra điều tốt ngay cả trong những tình huống tồi tệ. Tình yêu duy trì ngọn lửa nhỏ ngay cả giữa màn đêm tăm tối.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 31/5/2018 

- The Eucharist contains all the flavour of Jesus’ words and deeds, the taste of His Death and Resurrection, the fragrance of His Spirit.
Bí tích Thánh Thể chứa đựng tất cả hương vị của lời nói và việc làm của Chúa Giêsu, mùi vị Sự Chết và Phục Sinh của Ngài, hương thơm Thánh Linh của Ngài.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 30/5/2018 

- When the Holy Spirit is present, something always happens. Where blows the Spirit, things are never at a standstill.
Khi có sự hiện diện của Chúa Thánh Thần, điều gì đó sẽ xảy ra. Khi Ngài thổi hơi, mọi thứ không bao giờ dậm chân tại chỗ.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 29/5/2018 

- The Eucharist gives us the strength to produce the fruits of good works, and to live true Christian lives.
Phép Thánh Thể cho chúng ta sức mạnh để sinh hoa trái cho các việc tốt lành, và để sống đời Kitô hữu đích thực.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 28/5/2018 

- What lasts? What has value in life? What treasures don’t disappear? Definitely two: God and our neighbor.
Cái gì còn lại? Cái gì có giá trị trong cuộc sống? Của cải nào không mất đi? Chắc chắn đó là 2 thứ: Thiên Chúa và người bên cạnh chúng ta.
Chuyen muc Hoi Ngo

ỦNG HỘ-CHIA SẺ


========================================





HIỆP THÔNG THÁNG 07/2018

Websites Gia đình

BỘ ĐẾM

  • Đang truy cập: 70
  • Khách viếng thăm: 65
  • Máy chủ tìm kiếm: 5
  • Hôm nay: 9624
  • Tháng hiện tại: 251800
  • Tổng lượt truy cập: 23583791