Banner giua trang

Cái xấu và năng khiếu ngụy biện của người Việt

Đăng lúc: Thứ năm - 04/01/2018 18:29 - Người đăng bài viết: ccshue
-

-

Không ít người lấy sự nghèo để biện minh, bảo vệ sự tồn tại cho nền giao thông xe máy, nạn lấn chiếm lòng đường, vỉa hè… Một số người thậm chí còn đấu tranh để những thứ không phù hợp với các đô thị hiện đại, văn minh này tồn tại vĩnh viễn, bất chấp những hậu quả khủng khiếp...
Cái xấu và năng khiếu ngụy biện của người Việt
 

Một người chạy xe máy vào đường ngược chiều không phải vì theo
gương xấu của vị quan xấu nào đó, mà vì muốn "cướp" đường để đi nhanh
 
Nếu cần phải tìm một tố chất con người nào đó mà người Việt ta giỏi hơn người các nước khác, thiết nghĩ đó là năng khiếu ngụy biện.
 
Chúng ta nói được với nhau, giải thích được cho nhau mọi thứ trên đời một cách dễ dàng và đầy thuyết phục. Kể cả những thứ chúng ta hiểu rất ít và thậm chí là cả những thứ chúng ta thực ra không hiểu gì.
 
Những cái xấu tràn lan trong xã hội: tham ô tham nhũng; ăn trộm, ăn cướp, kể cả giết người; rượu chè, cờ bạc, đĩ điếm; đầu độc nhau bằng hàng hóa độc hại, thực phẩm độc hại; vi phạm luật, gây rối loạn trật tự giao thông; lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, xả rác bừa bãi; chen lấn xô đẩy mọi lúc, mọi nơi...
 
Quan tham thì tại chính họ tham, cái đó rõ rồi và họ cũng không thanh minh. Họ chỉ tìm cách trốn tránh sự trừng phạt nghiêm minh của pháp luật.
 
Còn các kiểu dân hư thì chúng ta đều giải thích được hết. Rất đơn giản và đầy thuyết phục: dân hư bởi tại... quan tham!
 
Đó là câu nói gần như cửa miệng của rất nhiều người, cho nhiều hoàn cảnh khác nhau, của bản thân mình hoặc của người khác.
 
Chúng ta yên tâm rằng, một ngày quan hết tham hoặc hết quan tham, mọi người sẽ tử tế ngay và nước ta sẽ trở thành thiên đường về môi trường sống.
 
Nhưng hãy trung thực với mình đi!
 
Có bao nhiêu người ngoài 25 tuổi làm điều tốt không vì mục đích cá nhân của mình, mà đơn giản chỉ vì noi gương người tốt việc tốt của người ABC nào đó?
 
Có bao nhiêu người ngoài 25 tuổi làm điều xấu không vì động cơ cá nhân của mình, mà đơn giản chỉ vì theo gương xấu của người XYZ nào đó?
 
Ai chứ nhà tâm lý học nổi tiếng Abraham Maslow thì chắc không bao giờ chấp nhận cách giải thích vạn năng của người Việt chúng ta.
 
Theo Maslow thì mọi người đều hành động theo những nhu cầu cụ thể của chính bản thân. Mọi hành động của một cá nhân đều có một (hoặc một số) nhu cầu cá nhân sau nó. Bối cảnh hành động chỉ tác động, làm thay đổi lợi ích thu được và rủi ro phải chịu của hành động thôi. Có làm theo gương ai thì cũng là để đáp ứng các nhu cầu của bản thân người hành động.
 
Nói cách khác, một người tốt hoặc xấu không phải vì người khác tốt hoặc xấu, mà vì các lợi ích mà hành động tốt hoặc xấu có thể mang lại cho chính người đó.
 
Nếu các lợi ích đủ lớn, còn các rủi ro (hậu quả) được nhận thức là nhỏ (hoặc không có rủi ro) thì người đó sẽ hành động theo "sự chỉ đạo" của nhu cầu bản thân. Bối cảnh hành động chỉ có thể làm tăng hoặc giảm lợi ích và rủi ro.
 
Một vị quan thực hiện hành động tham ô vì lợi ích tiền bạc cho chính mình. Khi tham ô, vị quan đó nhận thức rủi ro của hành động tham ô là nhỏ.
 
Một người dân cướp của, người đó cướp của không phải vì theo gương xấu của vị quan tham ô nào đó, mà vì lợi ích tiền bạc cho chính mình. Khi cướp, người đó nhận thức rủi ro của hành động cướp là nhỏ.
 
Một người dân lao vào hôi của trong một vụ tai nạn giao thông hoặc thiên tai, người đó hôi của không phải vì theo gương xấu của vị quan tham ô nào đó, mà vì lợi ích vật chất cho chính mình. Hôi của cũng là cướp của. Khi hôi của, người đó nhận thức rủi ro bị xã hội lên án, hoặc bị bắt ra tòa xử, là nhỏ.
 
Một người dân vượt đèn đỏ, người đó vượt đèn đỏ không phải vì theo gương xấu của vị quan xấu nào đó, mà vì muốn đi nhanh qua ngã ba, ngã tư. Vượt đèn đỏ là "cướp" đường, thời gian và sự an toàn của người khác, xấu xa không kém cướp của. Khi vượt đèn đỏ, người đó nhận thức rủi ro mình bị các xe đi theo tín hiệu đèn xanh đâm chết, hoặc bị công an bắt phạt tiền, là nhỏ.
 
Một người dân chen lấn, xô đẩy khi mua hàng hay khám bệnh, người đó chen lấn, xô đẩy không phải vì theo gương xấu của vị quan xấu nào đó, mà vì muốn mua được hàng, hoặc được khám bệnh, nhanh hơn những người khác. Chen lấn, xô đẩy là "cướp" thời gian, sức khỏe của người khác, xấu xa không kém cướp của. Khi chen lấn, người đó nhận thức rủi ro bị lên án là nhỏ.
 
Đọc đến đây, không ít người sẽ nhìn ra "bảo bối" thứ hai: sự thiếu hụt về nhận thức, hay sự thiếu giáo dục. Họ sẽ nói: những hành động xấu đó trong dân là do nhận thức của con người nông cạn, do chất lượng giáo dục yếu kém (trong đó có các môn giáo dục công dân). Lỗi của ngành giáo dục, phải sửa từ giáo dục.
 
Nói như thế không sai và ngành giáo dục cần phải đổi mới toàn diện để tạo ra những thế hệ người Việt Nam có chất lượng hơn. Nhưng trong khi chờ những thế hệ người có chất lượng hơn đó, chúng ta vẫn phải có giải pháp đối với các "hàng hóa tồn kho", đó là chính chúng ta.
 
Chúng ta không thể bắt những người tuổi 20, 30, 40, 50 quay lại học lại từ lớp vỡ lòng và các môn học đạo đức công dân có chất lượng tốt hơn.
 
Cũng không cần thiết phải làm điều đó, vì ngoài giáo dục ở nhà trường, còn có giáo dục gia đình, giáo dục xã hội, giáo dục pháp luật, trong đó mỗi người đều có thể tự học, được học, thậm chí bị bắt học. Không ở đâu giáo dục ở nhà trường có thể thay thế được rất nhiều các hình thức giáo dục sau nhà trường.
 
Một người được giáo dục pháp luật tốt và vì một xã hội có trật tự, kỷ cương, người đó không bao giờ lấy cái sai, cái xấu của ai đó để biện minh cho cái sai, cái xấu của bản thân mình hay của những người khác.
 
Nhưng ở nước ta, đây là kiểu thái độ phổ biến trước các hiện tượng xã hội. Mọi thứ xấu xa đổ hết cho chính sách, cơ chế, thể chế là xong.
 
Không ít người lấy sự nghèo để biện minh, bảo vệ sự tồn tại cho nền giao thông xe máy, nạn lấn chiếm lòng đường, vỉa hè làm chợ "cóc", quán "cóc", làm chỗ giữ xe. Một số người thậm chí còn đấu tranh để những thứ không phù hợp với các đô thị hiện đại, văn minh này tồn tại vĩnh viễn, bất chấp những hậu quả khủng khiếp của chúng đối với sự phát triển của xã hội và con người.
 
Họ bảo, đến Paris, London, New York còn có nền kinh tế vỉa hè cơ mà? Điều họ không nói để mọi người biết là ở Paris, London, New York có kinh tế vỉa hè, nhưng đó là kinh tế vỉa hè được chính quyền quy hoạch và quản lý chặt chẽ để đảm bảo an toàn giao thông, vệ sinh an toàn thực thẩm và trật tự, mỹ quan đô thị, không phải là thứ kinh tế vỉa hè tự phát và gần như không được quy hoạch, quản lý như ở ta. Singapore cũng có các hàng cơm bình dân, nhưng không phải các hàng cơm bạ đâu ngồi đấy, xung quanh đầy rác rưởi, ruồi muỗi như ở ta.
 
Họ cho rằng xe máy là phương tiện đi lại của người nghèo và bảo vệ  quyền sử dụng xe máy vĩnh viễn của mỗi người dân. Họ "lờ" đi thực tế là các nước Trung Quốc, Myamar đã cấm xe máy ở rất nhiều thành phố. Họ cũng không nói đến quyền của mỗi người dân, kể cả người nghèo, được hưởng một nền giao thông công cộng văn minh, hiện đại, an toàn như người dân ở các nước khác, không nói đến trách nhiệm đóng góp của người dân cùng nhà nước để sớm có một nền giao thông công cộng như vậy (dù chỉ là sự đóng góp tinh thần và sự sẵn sàng từ bỏ thói quen đi xe máy để phát triển giao thông công cộng).
 
Chúng ta thường chấp nhận sự ngụy biện vì không nghĩ nó gần như đồng nghĩa với một từ khác, đó là đạo đức giả. Nó dẫn dắt con người đến với những giá trị giả, những thứ không có giá trị ở các xã hội phát triển văn minh.
 
Không ở đâu một xã hội có thể phát triển giàu có và văn minh dựa trên sự phổ biến của năng khiếu ngụy biện, thói đạo đức giả.
 
Theo học thuyết của Maslow, để thay đổi hành vi con người và giảm bớt những thứ xấu xa trong xã hội, không có cách nào khác là phải tác động mạnh mẽ vào các lợi ích các thứ xấu xa đó mang lại cho đối tượng hành động (làm giảm hoặc triệt tiêu chúng), đồng thời tác động mạnh mẽ vào phía nhận thức, làm cho mỗi một người ý thức đầy đủ các rủi ro, hậu quả từ mỗi hành động của bản thân.
 
Nếu ai đó bảo mọi người cứ tử tế đi rồi tôi sẽ tử tế, người đó hoàn toàn không đáng tin chút nào. Điều kiện người đó đưa ra (để trở thành người tử tế) không xã hội nào đáp ứng được cả.
 
Lương Hoài Nam
 
* Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tiến sĩ Lương Hoài Nam, đang công tác trong lĩnh vực hàng không, du lịch, sống tại TP HCM
Tác giả bài viết: Lương Hoài Nam
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

TRUYỀN THÔNG TIN VUI VÀ HY VỌNG

…Tôi muốn khuyến khích mọi người tham gia vào các loại hình truyền thông mang tính xây dựng, loại bỏ định kiến với người khác và cổ võ nền văn hóa gặp gỡ, giúp mọi người chúng ta nhìn thế giới xung quanh một cách thực tế và đầy tin tưởng.   …Tôi muốn góp phần vào việc tìm kiếm một phong cách...

ĐỨC THÁNH CHA TRÊN TWITTER 12/2018


Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 13/12/2018 

- Even when we pray alone, we pray together with all the people of God.
Cả khi chúng ta cầu nguyện một mình, chúng ta đang cầu nguyện cùng với toàn dân Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 10/12/2018 

- Keep the faith. In this second week of Advent, we ask for the grace to prepare ourselves with faith to celebrate Christmas.
Gìn giữ đức tin. Trong tuần thứ hai mùa Vọng này, chúng ta hãy xin ơn Chúa để chuẩn bị cử hành Lễ Giáng sinh trong đức tin.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 08/12/2018 

- What is the secret of Mary’s beauty, “tota pulchra”? Not appearances, or that which passes, but a heart totally centred on God.
Đâu là bí mật vẻ đẹp “toàn mỹ” của Đức Maria? Không phải vẻ bên ngoài hoặc những gì chóng qua, nhưng là con tim quy hướng trọn vẹn về Thiên Chúa.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 07/12/2018 

- Loving God means serving our neighbour without reserve, and trying to forgive without limits.
Yêu Chúa nghĩa là phục vụ người lân cận không so đo, và tha thứ không giới hạn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 04/12/2018 

- This Advent, make yourself small, make yourself humble, make yourself a servant of others, and the Lord will give you the ability to understand how to make peace.
Trong Mùa Vọng này, chúng ta hãy trở nên nhỏ bé, khiêm hèn, phục vụ người khác và Chúa sẽ cho chúng ta khả năng hiểu thế nào là kiến tạo hòa bình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 04/12/2018 

- Advent is a time for renewing the faith, for purifying it, so that it can be more authentic.
Mùa Vọng là thời gian để canh tân và thanh luyện đức tin, để đức tin trở nên chính thống hơn.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 03/12/2018 

- So many persons with disabilities and difficulties reopen their hearts to life when they realize they are loved! And how much love can flow from a heart thanks to the remedy of a smile!
Biết bao người khuyết tật và đau khổ tìm lại được cuộc sống khi họ cảm thấy được yêu thương! Và biết bao tình yêu thương tuôn ra từ một trái tim nhờ vào liệu pháp nụ cười!

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 02/12/2018 

- Advent is the time to welcome the Lord who comes to meet us, the time to look ahead, and to prepare ourselves for Christ’s return.
Mùa Vọng là lúc đón Chúa đến gặp gỡ chúng ta, để nhìn về tương lai, và chuẩn bị tâm hồn cho ngày Đức Kitô lại đến.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 01/12/2018 

- There is no such thing as the perfect family. Only by the daily exercise of forgiveness can a family grow.
Không có gia đình nào hoàn hảo cả; gia đình tăng trưởng nhờ việc thực hành tha thứ mỗi ngày.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 28/11/2018 

- We cannot truly follow Jesus when we are weighed down by things, because if the heart is crowded with other goods, there will be no room for the Lord, who will become just one thing among others.
Chúng ta không thể thực sự theo Đức Giêsu khi còn mang nặng nhiều thứ. Bởi lẽ nếu con tim chúng ta chất đầy của cải, thì không còn chỗ cho Chúa, Ngài sẽ chỉ là một trong nhiều thứ khác.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 27/11/2018 

- This week the Church invites us to ask ourselves: what state do I want the Lord to find me in when He calls?
Tuần này Giáo hội mời chúng ta tự vấn: Tôi muốn mình thế nào khi Chúa tìm thấy và gọi tôi?

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 26/11/2018 

- Let us ask the Lord for the grace of being generous, so that our hearts may be opened and we may become kinder.
Chúng ta hãy cầu xin Chúa ơn quảng đại, để con tim chúng ta có thể mở ra và trở nên hảo tâm.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 25/11/2018 

- While the great ones of the Earth build themselves ‘thrones’ for their own power, God chooses an uncomfortable throne, the cross, from which to reign by giving his life.
Trong khi các lãnh tụ Trần gian xây “ngai” cho quyền lực của mình, thì Chúa chọn thập giá, chiếc ngai không tiện nghi, để Ngài cai trị bằng cách trao ban mạng sống của mình.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 23/11/2018 

- Men and women bear God’s image within and are the object of His infinite love, in whatever condition they were called into existence.
Đàn ông và phụ nữ mang trong mình hình ảnh của Thiên Chúa và là đối tượng tình yêu vô biên của Ngài, bất kể hoàn cảnh nào mà họ được mời gọi để sống.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 22/11/2018 

- In the eyes of God human life is precious, sacred and inviolable. No one can despise the lives of others or one’s own life.
Dưới con mắt của Chúa, mạng sống con người là quý giá, linh thánh và bất khả xâm phạm. Không ai được coi thường mạng sống của mình và của người khác.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 21/11/2018 

- May the Virgin Mary help us joyfully follow Jesus on the way of service, the royal road that leads to Heaven.
Xin Mẹ Maria giúp chúng ta hân hoan theo Chúa Giêsu trên con đường phục vụ, con đường cao quý dẫn tới thiên đàng.

Pope Francis (@Pontifex)
    Ngày 21/11/2018 

- May the Virgin Mary help us joyfully follow Jesus on the way of service, the royal road that leads to Heaven.
Xin Mẹ Maria giúp chúng ta hân hoan theo Chúa Giêsu trên con đường phục vụ, con đường lộng lẫy dẫn tới thiên đàng.

Tin Mới

10 đột phá y học thế giới năm 2018
Hình ảnh Đức Tổng Giám Mục Marek Zalewski Đại Diện Tòa Thánh và Đức Thánh Cha thăm giáo phận Nha Trang
Chúa nhật 3 Mùa Vọng B. Đạo mang lại phương dược cứu đời
Đôi dòng tường thuận Hội Ngộ lớp Mẹ Vô Nhiễm (HT67) năm 2018
Sứ điệp ĐTC nhân dịp 70 năm Tuyên Ngôn Nhân Quyền
Danh sách các tu sĩ linh mục mục vụ tại các bệnh viện thuộc TGP SÀI GÒN
Tuyển tập thánh ca Giáng Sinh. Lm Bạch Vân
ĐTC Phanxicô: Học cầu nguyện từ Chúa Giêsu
ĐTC Phanxicô: Tình yêu hôn nhân không chỉ kéo dài bao lâu đôi bạn còn xuôi thuận
Chúc mừng ngày Vu quy Ánh Nhi F1/HT71
Chiếc bình nứt
3 từ tiếng Việt chính thức được công nhận trong từ điển tiếng Anh Oxford
Bức ảnh đại tá Mỹ đứng dưới mưa tầm tã chào 1 đám tang xa lạ, và bài học đáng suy ngẫm
Xin yêu thương và chia sẻ Tình Xuân 2019
Chúa nhật 2 Mùa Vọng B. Dọn đường cho Chúa đến
Sai lầm chết người trong xử trí, điều trị đột quỵ
Xứ mộng mơ tuyệt đẹp dưới ống kính nhiếp ảnh gia Huế
Giật mình và lo lắng về giáo dục nước nhà
Hội Legio Mariae của Giáo xứ Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo VN tại Denver, Colorado mừng lễ bổn mạng Đức Mẹ Vô Nhiễm
Ngày 3/12: CCS Huế viếng từ đường Đức Cố HY Thuận
Chuyen muc Hoi Ngo

ỦNG HỘ-CHIA SẺ


========================================





HIỆP THÔNG THÁNG 12/2018

Websites Gia đình

BỘ ĐẾM

  • Đang truy cập: 51
  • Hôm nay: 7221
  • Tháng hiện tại: 223924
  • Tổng lượt truy cập: 25306962